'Wag kayong lalapit sa bahay ko!
Lumayo kayo sa pamilya ko!
Layo!
'Wag kayong lalapit sa bahay ko.
Tigil.
Nandito ako.
Halika.
Nandito ako.
Bumaba ka. Bumaba ka para maghapunan.
At si Miss Vernetta... Naalala mo. 'Yong nagdala ng labada?
Kasal do'n sa baliw na nagbebenta ng whiskey sa bahay niya?
'Yong anak ni Miss Vernetta, si Willy, ginawan niya ako ng card at--
Ang dami ng kay mama.
-May laman ba? -Henry.
Magpapaiwan na lang ako para mag-alaga sa sanggol.
Pero sino'ng magpapakita kay Mrs. Jenkins kung ano'ng hitsura ng puro A?
-Pero puro B ang nakuha ko. -Mismo.
Tumulong ka sa panghimagas.
Gabi, 'di ba?
Kaka-alas siyete pa lang.
Kaka-alas siyete.
Sige, ipaghain mo muna ang daddy mo.
Magugustuhan mo.
Heto, anak.
Henry, 'wag kang umalis.
'Wag kang umalis. Kami ni Ruby--
Gumawa kami ng pie.
Peach 'yan.
'Wag kang umalis.
Nabanggit niya--
Ang daldal niya, 'no?
Oo.
Madaldal nga siya.
Nabanggit niyang may bakante raw sa planta ng sorghum.
Magtrabaho ka sa tren, Daddy. Pasalubungan mo ako ng kung ano-ano.
Magandang ideya 'yon, Ruby.
May linya sila mula Morehead pa-Richmond.
Umuwi ka bago maghapunan.
May beach ba roon, Mama?
Tanda mo noong gumawa kami ng mga mapa sa paaralan?
Ruby Lee, do'n ka sa kwarto mo.
-Ginawa natin 'yon para kay Daddy. -Ayos lang.
Ayos lang. Pagod lang si Daddy, ha?
Okey.
Ni hindi nila kami pinahawak ng baril.
Ano?
'Di handang makipaglaban ang mga sundalo na iba ang kulay, o parang gano'n.
-'Yong ginawa nila sa'min, hindi mo-- -Ano? Ano, darling? Ano?
Parang kulang pang makipaglaban sa German, ginamit nila kaming parang...
Ang Army at ang mga kalokohan nilang eksperimento.
"Tandaan n'yo ang mga epekto," ang sabi nila sa'min.
Tingnan n'yo ang mga epekto sa mga tarantadong German.
'Wag sa'min.
Ginawa nila 'yon sa'yo?
Hindi kasinlala ng sa iba.
'Yong amoy...
Mustard gas ang tawag nila, pero kapag nasusulasok ka na...
Ang amoy...
matamis.
Matamis.
Naiintindihan mo ba ako, Luck?
Ginawan ako ng pie ng anak ko,
at ni hindi ko makain.
Ayos lang. Sige na, pasensya na. Pasensya na.
'Di ko sinadyang ibato ang...
Sasabihin mo sa kanya?
Hindi, pero
puwedeng tayo ang magsabi.
Kailangan kong umayos bago...
Uy, uy.
Kaya natin 'to.
Ano'ng ginagawa mo rito sa labas?
Saan ka galing?
Wala nang mang-aano sa'yo.
-Henry. -O?
Gustong pumasok nitong tuta.
Diyos ko.
Sergeant ang itawag natin sa kanya.
Ano sa tingin mo?
Oo, Sarge ka nga, sige.
Compton Police. Buksan n'yo.
IKA-3 ARAW
Compton Police. Buksan n'yo 'to.
-Daddy! -Gracie!
Tumabi ka sa mama mo, Gracie Jean.
Buksan n'yo 'to!
-Kailangan namin kayong makausap. -Luck, kumalma ka.
Kumalma ka, ha?
Matatapos 'to agad. Ha?
Sige na.
-Alam naming nasa loob kayo. -Kaya natin 'to.
'Wag n'yong hintaying sirain namin ang pinto!
Compton Police! Buksan n'yo 'to!
-Taas ang kamay! -Tigil!
Harap sa pader. Harap sa pader.
Ba't ang tagal n'yong binuksan ang pinto?
Natatakot ang mga anak ko, Officer.
Alam mo kung sino pa'ng takot?
'Yong kapitbahay n'yo. May baril daw siya.
-Ba't siya may baril? -Itinago ko na.
'Di ganoong klaseng lugar ang East Compton.
Mga disente't masipag ang mga taong 'to.
Sino sa inyo ito?
Ibaba mo ang kapatid ko!
Sige. Kailangan n'yo nang lumayo ngayon.
Sergeant. Betty Wendell. Ako ang tumawag.
Salamat, pero kailangan n'yo nang umalis sa kalyeng 'to. Sige na.
Sergeant, may hawak na baril ang babaeng 'yon.
At nakaharap siya sa bahay ko.
Ano'ng nangyari, Mrs. Wendell?
Mabuti't naisip ng asawa niyang papasukin siya bago siya makasakit ng iba.
Nagdadada siyang parang baliw.
At noong nasa loob na siya ng bahay?
Ano 'yon?
Noong nasa loob na siya ng bahay,
wala nang banta sa inyo ng pamilya mo.
Tama ba 'yon?
Mawalang-galang na,
pero 'di ko maintindihan kung paano ako mapapanatag doon.
ang banta, kung walang aksyon,
wala ako masyadong magagawa.
Naiintindihan mo ba?
Naiintindihan ko.
Sige. Sige na.
-Sige na, mga misis. -Inutil.
Lakad lang nang lakad. Ikaw rin. Sige na.
Bitiwan mo siya!
Naku naman! Ano'ng ginagawa n'yong dalawa?
Ngayon.
May magsasabi ba sa'kin kung ano'ng nangyari dito?
Nakakalungkot naman.
Alam mo, kung minsan, 'yong mga dating may-ari,
nag-iiwan sila ng patibong.
O lason.
Ang daming iba't ibang hayop dito. Mga daga, skunk, raccoon, possum...
Diyos ko, ang mga 'yon.
Sira.
May nakapasok kaya?
Sa tingin ko, aso lang ang makakapasok dito.
'Yong asawa mo...
Siya...
Lagi ba siyang may dalang baril 'pag kumukuha ng diyaryo sa umaga?
-Nahuli ba ang babaeng pumatay sa aso ko? -Gracie Jean, tahimik.
"Babae"? Sino'ng nagsabing may babae?
-Si Miss Vera. Hinablot niya ang leeg ko. -Gracie, itigil mo 'yan!
Sino si Miss Vera? Ba't 'di n'yo siya binanggit?
Hindi, baka may babaeng pumasok at humablot sa leeg ng anak ko.
Dito.
Dito. Nasaan?
-Nandito lang 'yon. -Mama, tigil. Itigil mo na 'yan.
Ano'ng nangyayari dito?
Mukhang may bisita kayo ngayong umaga.
Sabihan n'yo kami kapag nagpakita siya ulit, ma'am.
Siya...
wala siya sa sarili nitong mga nakaraan, pero papagalingin namin siya agad.
-Sana, Mr. Emory. -Oo.
Sana nga.
Ikinalulungkot ko ang nangyari sa aso n'yo.
Sa kasamaang-palad, nagkakaaksidente.
Magpapatrolya kami sa komunidad. Magbabantay kami.
Siguraduhin mong wala nang mangyayaring gulo, ha?
-Sige. -Sige. Okay.
Sa harap ng lalaking 'yon,
-para bang baliw ako. -Aksidente 'yon.
-Pinapakialaman ang mga gamit natin. -Kinausap ko sila.
Nginingitian mo sila, na para bang...
Ano?
'Wag ngayon, Luck.
May gumawa nito, Henry.
May gumawa nito. Alam ko.
Sinubukan niya sa bintana. May isang sira.
Kayang buksan 'yon ng kahit anong hayop.
Baka nasa labas si Sarge.
Sabihin mong tinatanggap mo man lang na posible 'yon.
At mas malamang kaysa sa may gumapang sa bintana,
na bata lang ang magkakasya, at gumawa nito
gamit lang ang kamay niya.
Tingnan mo lang,
'yon lang.
'Yon lang, Luck.
'Di dapat ikwento ni Gracie sa iba ang kunwaring kaibigan n'ya.
Bata siya, Henry.
Sa mga puti.
Ipakita mo sa kanila ang kaya natin.
Baliw ba si Mama?
'Wag na 'wag mo 'yang sasabihin.
-May baril siya. -Alam ko.
-Sa labas, Daddy. At nakita siya ng lahat. -Marami siyang pinagdaanan.
At kung paano niya kinausap 'yong pulis.
Na para bang bal--
Nakakahiya.
Makinig ka, anak.
Alam ko, sa tingin mo, malaki ka na,
pero nanay mo 'yang sinasabi mo, ha?
Patawad.
Ayos lang.
Hindi mo 'yon matatandaan.
Kaedad mo lang si Gracie noon.
Pero wala rin ako sa sarili ko noon, pagkauwi ko.
Pero ang masasabi ko sa'yo, mama mo ang nagpagaling sa'kin.
At gagawin natin 'yon para sa kanya.
Tulungan natin siya anuman ang kailangan hanggang sa bumuti na siya.
Dapat magkasundo tayo.
'Yan.
Sige na.
-Nakahawak ka sa kamay ni Mama? -Nakahawak.
Mabuting bata.
Ang lamig. Ba't tayo nandito, Mama?
Kasi,
sabi ng pulis, baka sira daw ang isa sa mga bintana.
Ayusin natin bago umuwi si Daddy. Ano sa tingin mo?
D'yan ka lang.
Ayokong may matapakan ka.
Tama siya.
Gracie, ano'ng ginagawa mo riyan? Sabi ko, dito ka lang.
Sabi niya, hindi raw 'yong bintana, Mama.
Sino'ng may sabi?
Gracie, tigilan na natin 'yong kay Miss Vera, ha, anak?
Hindi siya totoo.
Pero nakatingin siya sa'yo.
'Di mo ba siya nakikita?
Naaamoy mo ba siya ngayon, Mama?
Ano'ng amoy niya?
Kung minsan, sa gabi,
naririnig ko siyang naglalakad sa pasilyo.
Pero lagi ko muna siyang naaamoy.
Mabaho siya, Mama.
Mabahong-mabaho.
Anong klaseng amoy?
Parang patay, Mama.
Nakita mo ba siya, Mama?
Hindi, wala akong nakita, anak.
Pero naramdaman mo, 'no?
Kung oo, pangakong 'di mo sasabihin sa daddy mo?
Pangako.
Ikaw...
Matagal nang nasa'yo 'yong libro mong Miss Vera, anak.
Pinupuntahan ka ba niya? Doon sa North Carolina?
'Di niya ako ginugulo hanggang sa dumating tayo rito.
May masama sa bahay na 'to.
Ayoko rito.
Ikaw ba?
Ayos lang.
Sa ngayon.
Susubukan lang natin.
Pinaghirapan ng daddy mo ang bahay na 'to.
Susubukan mo ba? Para sa'kin.
'Yan ang anak ko.
Ayokong anuhin niya ako.
Uy, walang mang-aano sa'yo.
'Pag may sumubok na humawak ng hibla ng buhok mo, ano'ng gagawin ng mama mo?
-Gugulpihin sila? -Tama.
Mahal kita, Mama.
Mahal din kita, anak.
Betts! Ang aga mo.
Abala ka ba?
The Figure Eight ang tawag. Nakita ko sa Housekeeping.
May doktor sa New York City na nakaisip na ang mga babae,
walong beses nagugutom kada araw.
'Di ko 'yon alam.
Bagong sasakyan ba 'yong nakaparada?
Alam mo na, mga laruan ng lalaki.
Walo nito, walong beses kada araw, sa loob ng walong araw.
Parang hindi totoo, pero bago mo husgahan,
-4 pounds na ang ipinayat ko sa 3 araw. -Ang galing.
'Yong timbang ko pagkapanganak kay Bobby? 'Di na mauulit.
Ang ganda mo.
Totoo. Pero...
-Kaunti pa-- -May baril siya.
At 'yong pulis kaninang umaga... Kung matatawag nga ba siya noon.
Parang nagdidilig lang siya sa bakuran niya.
Kung sangkot na ang pulis, sigurado akong maaayos din 'yan.
-Maaayos 'yan. -Oo.
Maaayos 'yan. Kasi gagawan natin ng paraan.
Mamayang gabi, sa meeting ng HOA.
Walang alam si Marty. Si Dale, kailangang--
Sa tingin ko, mabuting ipaubaya na lang sa mga lalaki.
Bahay mo 'to, Midge.
Paano kung naglalaro sa labas sina Bobby o Dale Junior?
Paano kung nakita nila siya?
O mas malala pa.
Ganito ito nagsisimula.
Nagbabago.
Sa isang pamilya.
Pero 'di lang isang pamilya.
Nagbabasa ako ng diyaryo.
Artikulo ito tungkol sa komunidad na tinatawag na Kensington, sa Chicago.
Kapag naging kumportable na sila,
kung hahayaan silang maging kumportable, magsisimula silang magtatawag.
Tapos, may isa pang pamilya.
At isa pa.
At 'di magtatagal, ang kalye,
ang kalye natin, magiging...
Tiyakin mong mababasa 'to ni Dale bago siya magsalita mamaya.
"BAWAL ANG NEGRO" SABI NG KOMUNIDAD SA CHICAGO
Bala.
Midge. Ayos lang 'to. Mapapaalis natin sila. Kailangan lang--
Sasabihin ko sana sa'yo, pero--
Lilipat na kayo.
Sinabi ni Dale kay Clarke kagabi. Akala ko, sasabihin niya--
Hindi niya sinabi.
Nagpapalakas siya sa mga bigatin sa planta. Umubra.
Gusto nilang siya ang magpatakbo ng buong west coast.
Ang bagong kotse...
Sinubukan kong magalit, pero parang mas gusto ko kaysa sa kanya.
-Lilipat. -Sa Anaheim lang. Magugustuhan mo.
Dapat bumisita ka. Pangako?
Napakaraming kwarto ng bagong bahay.
Puwede kayong pumunta ni Clarke para magbakasyon!
Sobrang abala kami.
Siyempre. Sa lahat ng nangyayari, oo.
May isa pa.
'Di ko pa nasasabi kahit kanino, kahit kay Dale.
Hindi pa.
Buntis ako.
Nag-aalala lang ako. Sa'yo. Kay Nat.
Diyos ko, sa mga...
taong 'to.
'Yong babaeng may baril.
'Di na magandang magpalaki ng anak dito. Kung kayo ni Clarke...
Ang...
Mabuti 'yan para sa'yo, Midge. Good luck sa bagong bahay.
Itigil mo 'yan, pare.
Kahit galawin mo lang 'yong lapis mo.
Kaya kong tumapos ng buong racing form bago mag-lunch.
Nakikita niya lahat, alam niya lahat.
-Salamat. -Oo ba.
Ako si Henry.
Oo, alam ko.
Gary.
At walang anuman.
Huli na ang lahat.
Sige, maupo ka.
Kumportable ka ba?
Opo, sir.
'Di kita marinig.
Opo, sir.
May sasabihin ako sa'yo.
Mahal ko ang lahat ng nilalang ng Diyos,
pero 'wag mo akong samantalahin, Emory.
Opo, sir. Hindi po, sir.
Oo, sige. "Three bags full, sir."
Ipinaglaban kita, Emory, sa board. Alam mo ba 'yon?
Alam mo ba?
Baka napansin mo. Walang masyadong Negro dito.
Wala ba?
Sige, gusto ko ang mga mahilig pagpatawa.
Si Jack Benny 'yon.
Hindi ba? Naku, Emory. Nakakatawa talaga siya.
Sobrang nakakatawa siya. May itatanong ako sa'yo.
May telebisyon ka ba?
Wala, sir. Kalilipat lang namin, pero balak ko.
Ano ba? Georgia, 'di ba?
Ba't pa natin pagtatalunan? Kumusta?
Ayos lang.
Kailangang mag-adjust, kahit saan naman, pero magiging maayos ang lahat.
Naiintindihan ko.
Taga-New Haven ako.
Oo.
Sabi ko sa'yo,
'pag may nahanap kang puwede nang Cruller dito, sabihan mo ako agad, ha?
Opo, sir.
-May-- -'Wag mo akong lokohin, Emory.
-Nagpepetiks ka roon, o... -Hindi po, sir.
Hindi? Talaga?
Eh, ano pala?
Sa totoo lang, Mr. Berks.
Kasi...
'yong aso namin, sir. Namatay siya kaninang umaga.
Diyos ko.
Malungkot ang mga anak ko.
Noong namatay ang aso ko...
Labing-isang taong gulang.
Sa hina ng balakang niya, kinakarga namin siya palabas para dumumi.
'Di ko ikinahihiyang humagulgol ako, Emory.
Pero...
Magtrabaho ka kahit may dinaramdam.
Bumalik ka lang.
Opo, sir.
Sinabi ko bang buksan mo?
Iakyat mo 'yan sa Skunk Works bago mag-lunch.
-Opo, sir. -Magaling.
"Ang pag-asa ay may balahibo na dumidikit sa kaluluwa
"At umaawit ng awiting walang liriko na walang katapusan
"At ang pinakamatamis sa bagyo ay narinig at ang bagyo ay malakas
"Na maaaring talunin ang pag-asa na nagbibigay buhay sa marami
"Narinig ko na ito sa pinakakalmadong lupa at sa pinakakakaibang dagat"
Ang "pag-asa" ay may balahibo.
Ang pinakasikat niyang tula.
May nakakaalam ba kung sino'ng nagsulat nito?
O?
Ang tulang iyon ay isinulat ni Emily Dickinson.
Tumahimik kayo!
Tama na 'yan!
Tumahimik kayo!
Gusto mo bang pumangatlong beses sa freshman English, Mr. Reed?
DETENTION SLIP - RUBY EMORY DAHILAN - NANGGUGULO SA KLASE
Ano'ng pangalan mo?
Para kang hiyas, 'no?
Maganda ka, alam mo ba 'yon? Para sa babaeng iba ang kulay.
Magbabago rin ang isip mo.
Ako si Doris.
Kumusta?
'Di ba ang bata mo para maging karpintero?
Aayusin namin ang bintana.
Siya nga ba? Maswerte ka.
Sabi ng pinakamagagaling na tagaayos ng bintana
sa Los Angeles, ito ang pinakamagandang tindahan.
Walang candy.
Mag-ingat ka, Gracie Jean.
Gracie, sumagot ka sa Mama mo.
MGA PALAKOL
Ang gaganda, 'no?
Ano kaya...
Naiisip mo ba kung ano kaya ang hitsura ng laman ng utak, Mrs. Emory?
'Pag may pumatay sa aso ko,
baka gustuhin kong alamin.
Mama, malapit na ba tayong matapos?
May napag-usapan ba kayo ni Dale?
-Naku, Betts. Anaheim ba? -'Di siya makukuntento.
-Nasa isang oras lang ang layo. -Hindi 'yong biyahe, Clarke.
Nag-uumpisa na.
Kalilipat lang, biglang aalis sila Dale? Sa tingin mo, nagkataon lang?
-Ewan ko. -Alam niya.
Umpisa pa lang.
Makikita mo.
Na-promote si Dale at sinusubukan nilang magkaanak ulit,
baka kailangan pa nila ng espasyo.
Ano'ng ibig sabihin no'n?
Wala.
Lilipat sila kasi alam niya kung ano'ng mangyayari.
Kung 'di sila aalis, mawawalan ng halaga ang bahay niya.
Sabi ko na, kakaiba ang kilos niya.
Lintik sila.
'Di ka pwedeng magalit sa kanya, Betts.
Mabait siyang babae.
Siya ang pinakamatalik mong kaibigan.
Pinakamatalik na kaibigan lang kasi 'di mo pa siya nasusubukan, Clarke.
Pero alam ko na ngayon.
Alam na natin ngayon.
Ang gagong 'yon.
Magbibigay dapat siya ng speech kung paano sila mapapaalis,
at alam niyang lilipat na siya.
'Di pa siya umaalis. Kaya pa niya.
Sa likod ng moving truck?
Sige lang, gang. Ituloy n'yo ang laban.
"'Wag n'yong kalimutang ipasa ang mga sulat namin." Gago siya.
Ano ba, Betts.
Ikaw na lang.
Nasa akin lahat ng balita. Mas matalino ka naman kaysa sa mongoloid na 'yon.
-Si Marty na lang. -Mas malala pa siya.
Lumipat na lang kaya tayo sa Watts?
Ikaw na lang.
Alam mo palagi ang dapat sabihin.
Isa 'yon sa dahilan kaya ako napaibig sa'yo.
Hindi ito?
Kaya mo 'to, Clarke.
Kaya mong ipakita kina Dale at Midge
at sa lahat kung paano talaga manindigan.
Ano?
Sige, pero, Betts, kung gagawin ko 'to,
kailangan mong makipagbati kay Midge. Ha?
Saan ka pupunta?
Muntik kong makalimutan.
Kailangan pala ni Midge ng asukal.
Kumusta ang school, anak?
Ayos lang.
"Ayos lang"?
'Di lang 'yan ang inaasahan ko sa pinakamatalino sa East Compton High.
Okay lang.
Ako lang sa klase ang nagbasa kay Emily Dickinson.
-Talaga? -Siyempre naman.
Anak ko 'yan.
Emily Dickinson, ha?
Sige.
Ikaw naman, anak?
Tinulungan mo ang mama mo sa mga bagay-bagay dito sa bahay?
Inayos namin ni Mama ang bintana sa basement.
-Ang bait mo naman. -Opo.
Pagkatapos naming makita si Miss Vera.
Nakita ko siya. Naramdaman lang siya ni Mama.
Sige.
Mamaya siguro ikukwento siya sa'kin ni Mama.
Ano 'yan?
Lutong-bahay.
Tama ka,
'yong sinabi mo sa mga pulis.
Wala ako sa sarili ko nitong mga nakaraan.
Pero bumubuti na ang pakiramdam ko.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Alyssa Lesaca