ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΞΙ
ΤΕΝΕΣΙ
ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ
Λύσ' τη.
Κύριε;
Τη θέλω χωρίς δεσμά.
Μην κάνεις καμιά ανοησία.
Ακολούθησέ με.
Για δες!
Ξέρω πολύ καλά πως δεν είναι αυτός που νομίζω πως είναι.
Γεια σου, Μακ.
-Ο Θεός να μας ελεήσει! -Ναι.
Ο κύριος Ρίτζγουεϊ.
Πάει πολύς καιρός.
Μάλιστα, κύριε. Όντως.
Σημαίνει πολλά γι' αυτόν που είστε εδώ.
Μάλιστα, Κύριε.
Εσύ είσαι το αφεντικό τώρα, ε;
Όχι, κύριε. Κάθε άλλο.
Πρέπει να μένω εδώ, να επιβλέπω τα πράγματα.
Όσο πιο πολύ μπορώ.
Δεν βλέπω να εμπιστεύεται κανέναν άλλο.
Θα με συστήσεις στην οικογένειά σου;
Κυρία, μικρέ κύριε.
Δεν θα μείνω πολύ.
Μάλιστα, κύριε. Εντάξει, φαντάζομαι πως θα...
Θα πρέπει να βιαστώ, να πάω εκεί πάνω.
-Ναι. Πολύ καλά. -Να τον τσεκάρω.
-Χάρηκα που σε είδα. -Μάλιστα, κύριε.
Και...
να προσέχεις.
Και...
θα επιστρέψω.
Τάισε τα άλογα.
Μάλιστα, κύριε.
Ετοίμασε την άμαξα.
Μάλιστα, κύριε.
Αυτό...
Φόρα το.
Αυτό είναι για να...
καθαρίζεσαι.
Και κάνε κάτι με τα μαλλιά σου.
Λοιπόν...
Γιατί δεν...
Κι εσύ, Χόμερ.
Χωρίς καπέλο στο τραπέζι.
Ας μαντέψω.
Δεν επιτρέπονται νέγροι σε αυτό το σαλούν.
Όχι, κύριε. Δεν δίνω δεκάρα ποιος είσαι, αρκεί να ξοδεύεις.
Θέλω μόνο να σιγουρευτώ πως δεν έχει κανείς σας ευλογιά ή πυρετό.
Μαρισόλ!
Έχουμε ένα κορίτσι εδώ. Θα σας φτιάξει.
Εντάξει. Τι θα πάρετε;
Υποθέτω... Τι...
Άκουσα τον αντίλαλο
Τι έχετε;
Είναι πολύ απλό, κύριε. Βραστό βοδινό και πατάτες. Ουίσκι, μπίρα.
Επί τρία.
Μερίδες; Ουίσκι ή μπίρα;
Τρεις μερίδες βραστό, ένα μπουκάλι ουίσκι.
Να απαντήσει για μένα
Δύο ποτήρια, παρακαλώ.
Κάτι για τον μικρό; Αναψυκτικό;
Δεν υπήρχε απάντηση
Με συγχωρείς.
Για εμένα Άκουγα τον τάφο...
Έλα μαζί μου.
Μείνε εδώ, εντάξει; Μέχρι να μάθεις καλύτερους τρόπους.
Μόνο το ουίσκι.
Ήθελα να φάμε κανονικό φαγητό.
Τα παπούτσια δεν ήταν η πρώτη μου επιλογή, αλλά...
το φόρεμα σου πάει.
Είναι καθαρό;
Ναι, είναι καινούργιο.
Δεν επιτρέπεται η Κόρα μας να φοράει βρόμικα ρούχα,
σωστά;
Εδώ ερχόσουν με τον μπαμπά σου;
Αν μοιραστήκαμε ποτέ γεύμα εκτός σπιτιού, δεν το θυμάμαι.
Τι απέγινε η μαμά σου;
Τι απέγινε η δική σου;
Η δική μου έμεινε.
Η μαμά σου έμεινε.
Ξέρω πως ο μπαμπάς σου έμεινε.
Φαίνεται πως ο μόνος που το έσκασε ήσουν εσύ.
Ευχαριστώ.
Γιατί με έφερες εδώ;
-Γιατί πέρασες δια πυρός και σιδήρου... -Δεν ήρθα εδώ για σένα.
Δεν γίνονται όλα για σένα.
Πριν δύο μήνες περίπου,
ο πατέρας μου αρρώστησε.
Ναι. Κατέρρευσε στο πάτωμα του σιδηρουργείου.
Όταν μου είπαν πως ήταν στα πρόθυρα του θανάτου,
κάτι που τώρα μπορώ να επιβεβαιώσω
πως είναι με το ένα πόδι στον τάφο,
κρίνοντας από την όψη του.
Οπότε, ναι,
ήρθα εδώ για να...
αποτίσω τα σέβη μου.
Άρα, ο Άρνολντ Ρίτζγουεϊ είναι άνθρωπος τελικά.
Νόμιζα πως ήσουν ένας δαίμονας που δολοφονεί τον κόσμο εν ψυχρώ.
Κι εσύ δολοφόνος είσαι, Κόρα.
Ναι. Ή μήπως το ξέχασες;
Στην Τζόρτζια; Ένα αγοράκι;
Δεν ήταν μικρός.
"Δεν ήταν μικρός".
Ναι, πάντα υπάρχουν,
πάντα υπάρχουν απροσδόκητες απώλειες.
Ο Τζάσπερ, για παράδειγμα.
Συνέχισε τις δικαιολογίες.
Λες τα πράγματα με άλλο όνομα, λες και αν τα ωραιοποιείς θα αλλάξουν.
Δεν μιλάω γι' αυτό ακριβώς.
Εσύ και ο φίλος σου σκοτώσατε το αγοράκι.
Ναι. Κάνεις ό,τι μπορείς για να επιβιώσεις.
Δεν είμαι καθόλου σαν εσένα.
Αυτό είναι αλήθεια.
Είχες δίκιο σε ό,τι είπες πριν,
για το πώς επινοούμε φανταχτερές λέξεις για να κρύβουμε πράγματα.
Όλοι οι έξυπνοι άνθρωποι μιλάνε για το Πρόδηλο Πεπρωμένο,
λες και είναι καμιά καινούργια ιδέα.
Δεν ξέρεις για τι πράγμα μιλάω, έτσι;
Χόμερ! Το Πρόδηλο Πεπρωμένο.
Το Πρόδηλο Πεπρωμένο, σύμφωνα με το οποίο παίρνεις αυτό που δικαιωματικά σου ανήκει,
ό,τι κι αν θεωρείς πως είναι αυτό, κύριε.
Και όλοι οι άλλοι παίρνουν τη θέση τους,
για να πάρεις αυτό που θες.
-Πολύ καλά, Χόμερ. -Ευχαριστώ, κύριε.
Πολύ καλά.
Και είτε είναι ο Ερυθρόδερμος ή ο Αφρικανός
ή ο Μεξικάνος,
που παραδίνονται,
που δίνουν τον εαυτό τους,
για να έχουμε εμείς αυτό που δικαιωματικά μας ανήκει.
Με όλους τους Γάλλους να παραμερίζουν τις εδαφικές διεκδικήσεις τους.
Ή τους Άγγλους και τους Ισπανούς να φεύγουν κρυφά.
Στον πατέρα μου άρεσαν τα λόγια των Κοκκινομούρηδων
για το Μεγάλο Πνεύμα.
Το μόνο πνεύμα που αξίζει, όμως, είναι το αμερικανικό!
Αυτό που μας κάλεσε από τον παλιό κόσμο στον νέο
για να κατακτήσουμε, να χτίσουμε και να εκπολιτίσουμε.
Ναι, και να ανεβάσουμε την αδύναμη φυλή. Αλλιώς να την υποτάξουμε.
Αν όχι να την υποτάξουμε, να την εξολοθρεύσουμε, να την αφανίσουμε.
Το πεπρωμένο μας κατόπιν θείας προσταγής.
Το αμερικανικό καθήκον.
Ναι.
Όλοι έχουμε τον χώρο μας,
εσείς κι εγώ, σκλάβοι και κυνηγοί σκλάβων,
ο αφέντης και το έγχρωμο αφεντικό.
Εννοώ, όλοι, από τους πολιτικούς
ως τους νεοφερμένους που συνωστίζονται στα λιμάνια.
Οι αδύναμοι της φυλής σας
έχουν ήδη ξεριζωθεί.
Εννοώ, πεθαίνουν στα σκλαβοκάραβα, πεθαίνουν από ευρωπαϊκή ευλογιά,
στους αγρούς μαζεύοντας λουλάκι και βαμβάκι.
Ναι, αλλά εσύ...
εσύ και η μητέρα σου.
Εσύ και η μητέρα σου είστε οι καλύτερες από όλη τη φυλή σου.
Είναι αλήθεια. Η μητέρα σου.
Και πρόσεχα μήπως τη δω όλον αυτόν τον καιρό.
Αναποδογύρισα τη Βοστόνη και η Νέα Υόρκη.
Όλους τους καταυλισμούς των έγχρωμων. Το Σίρακιουζ, το Νορθάμπτον.
Είναι κάπου εκεί στον Καναδά και γελάει με τους Ράνταλ. Ναι.
Γελάει
μαζί μου.
Ναι. Γελάει μαζί σου.
Και αυτό το θεωρώ προσωπικό τραύμα.
Το ίδιο θα έπρεπε κι εσύ.
Και δεν θα το επιστρέψω.
Όχι, δεν πρόκειται.
Γιατί αν το επιτρέψω,
τότε θα αναγνωρίσω πως υπάρχει λάθος στο καθήκον.
Ναι. Και αρνούμαι.
Αρνούμαι.
Γι' αυτό σου αγόρασα αυτό το φόρεμα.
Για να φανταστώ τη μητέρα σου ντυμένη όμορφα σαν δώρο
για τον αφέντη της.
Για δες. Αυτό δείχνει ωραίο.
Δεν ξέρω για σένα, αλλά εγώ πεινάω.
Πρέπει να ανακουφιστώ.
Ή μήπως θέλεις να καταστρέψω αυτό το όμορφο φόρεμα;
Έλα, τότε.
Μείνε εκεί που είσαι. Άντε.
Άντε.
Ξέρεις, όλον αυτόν τον καιρό,
δεν ρώτησες ποτέ για τον γαλανομάτη σύντροφό σου, τον Σίζαρ.
Μήπως...
Μήπως το έγραψαν οι εφημερίδες εκεί πέρα στη Βόρεια Καρολίνα;
Έχουν εφημερίδες σε αυτήν τη σιχαμερή πολιτεία;
Πολύ παράξενο να πηγαίνεις στη Νότια Καρολίνα τέτοια εποχή,
με αυτό το καινούργιο, πολιτισμένο σύστημα.
Είναι το ίδιο πειναλέο μέρος, σου λέω,
που ήταν πάντα.
Το προλάβαμε εκεί που κοιμόταν.
Όλοι αυτοί οι μεγαλόσωμοι έγχρωμοι μαζεμένοι τριγύρω,
ανακαλύπτοντας εκ νέου τον παλιό τους φόβο που νόμιζαν πως είχαν αφήσει πίσω.
Όμως, μας παρακολουθούσαν μόνο καθώς το σέρναμε προς το κάρο.
Αρχικά, μαζεύτηκε μόνο ένα μικρό πλήθος.
Δεν ήταν και τίποτα σπουδαίο,
άλλος ένας φυγάς που πιάστηκε.
Αλλά μετά διαδόθηκε
ότι καταζητούσαν τον Σίζαρ στην Τζόρτζια για τον φόνο ενός λευκού αγοριού.
Διαδόθηκε πιο γρήγορα από όσο θα φανταζόμουν ποτέ.
Ναι.
Ναι, και μετά έφτασε εντολή του δημάρχου.
"Απλώς, βάλ' το φυλακή".
Και περιμέναμε, αλλά μπούκαραν μέσα.
Ήταν μεγάλο πλήθος, 40 ή 50 άντρες,
κυρίως ηλικιωμένοι, για να είμαι ειλικρινής.
Ο σερίφης ξεκλείδωσε την πόρτα.
Ναι, οπότε μπούκαραν στη φυλακή...
και τον έκαναν κομμάτια.
Ναι.
Ενώ ο σερίφης απλώς παρακολουθούσε.
Όχι, ο Σίζαρ...
Αντιστάθηκε πολύ σθεναρά.
Οι πολιτισμένοι, αξιοπρεπείς κάτοικοι της Νότιας Καρολίνας
με τα σχολεία τους και τις κοινωνικές μαζώξεις τα σαββατόβραδα
να κάνουν κομμάτια έναν ενήλικα νέγρο.
Βλέπεις, τελικά,
όπως αποδεικνύεται,
δεν είναι διαφορετικοί από τους γείτονές τους στον βορρά.
Είσαι καλά, κύριε;
Είσαι καλά, δεσποινίς;
Ναι.
Όπως είπα...
Ξερίζωσαν τα μπλε μάτια από το κεφάλι του
ενώ ακόμα ανάσαινε.
Κοίτα.
Τι λες γι' αυτό;
Ναι, κι αυτουνού δεν του άρεσε.
Αλλά... είναι στο τραπέζι.
Έλα.
Μακ;
Μακ; Είσαι μέσα;
Να τος.
Γεια.
Μπαμπά.
Γεια.
Θέλω να παραδεχτείς ένα μόνο πράγμα.
Το Μεγάλο Πνεύμα.
Το Μεγάλο Πνεύμα δεν υπάρχει.
Εσύ το επινόησες, σωστά;
Τι συμβαίνει;
Πες το.
Απλώς, πες το.
Έλα, πες το.
Θα είμαι ο ιερέας σου.
Και θα σου δώσω άφεση.
Παραδέξου το.
Απλώς, πες το.
Παραδέξου ότι δεν ήταν δίκαιο.
Απλώς, πες το.
Πες το.
"Δεν υπάρχει τέτοια πράγμα", πες το!
Που να σε πάρει!
Που να σε πάρει! Απλώς, πες το!
Μακάρι να είχα κάνει περισσότερα
για να διαπλάσω το αγόρι
σε άντρα.
Όχι!
Όχι.
Ορίστε.
Όχι, σε παρακαλώ.
-Έλα, θα τον ξυπνήσεις. -Άφησέ με.
Θα τον ξυπνήσεις. Κόρα!
Όχι, σε παρακαλώ.
Έλα.
Σε παρακαλώ!
Σταμάτα!
Σε παρακαλώ, Κόρα, μην το κάνεις.
Θα τον ξυπνήσεις.
Θα ξυπνήσεις...
Μη, σε παρακαλώ...
-Σε παρακαλώ! -Όχι!
-Δεν μπορούμε να τον ξυπνήσουμε. -Σε ικετεύω. Μην το κάνεις αυτό!
Άκουσες;
Αυτός...
Σε παρακαλώ, όχι.
Όχι, σε παρακαλώ.
Σιωπή! Να πάρει!
Δεν πειράζει. Είναι...
Απλώς, κλείσε τα μάτια σου.
Δεν είναι δίκαιο.
Απλώς, δεν είναι δίκαιο.
Δεν είναι δίκαιο.
Και το πνεύμα μου σε ξύπνησε.
Ετοιμάστε τα άλογα. Κυρία; Κυρία!
Κυρία, στάσου τώρα! Τι κάνεις;
Όσο αυτός ο άντρας αναπνέει, εγώ θα τρέχω.
Και δεν μπορώ.
Δεν θα το κάνω.
Ξέρεις τι σημαίνει να σκοτώσεις λευκό;
Εντάξει. Θα έρθω μαζί σου.
Δεν μπορώ να σε αφήσω να πας εκεί.
Όπως το βλέπω εγώ, δεν είναι δική σου δουλειά, Μακ.
Φαντάζομαι πως ο Άρνολντ αξίζει όλη σου την οργή, κυρία,
αλλά το σπίτι αυτό βρίσκεται σε πένθος.
Και ο μπαμπάς του ήταν σπουδαίος άντρας.
Δεν έχω επιλογή.
Πρέπει να αφήσεις τον Άρνολντ πίσω σου,
όταν θα μπεις στον σιδηρόδρομο απόψε.
Ναι. Μην αφήσεις το κουτσό μου πόδι να σε ξεγελάσει.
Δεν γίνεται να φύγει από το σπίτι ζωντανός, κατάλαβες;
Δεν έχουν πονέσει πολλοί τον λαό μας όσο αυτός.
Θέλω να μου δώσεις τον λόγο σου.
Δεν θα... Δεν θα σου σταθεί εμπόδιο πια.
Σου δίνω τον λόγο μου γι' αυτό.
Κάθε φορά που ερχόμαστε εδώ κάτω, όλο και κάτι καινούργιο.
Ο σταθμάρχης, ο κύριος Τόμας, θέλει να κρατάει τη διάθεση ανεβασμένη.
Στους φίλους, παλιούς...
και νέους.
Στην υγειά σας.
-Εις υγείαν. -Εις υγείαν.
-Τι έχουμε εδώ; -Κύριε Τόμας, πώς πάει;
Καλά. Το τρένο θα φτάσει σύντομα.
Το έχω ξανακούσει αυτό.
Δεν περίμενα επισκέπτρια.
Αλλά... δεν είναι ποτέ πολύ αργά
να καλωσορίσουμε άλλη μια ψυχή στην αποστολή.
Καλωσόρισες, νεαρή μου.
Χαίρομαι που σε γνωρίζω.
Η μαρτυρία σου, σε παρακαλώ;
-Θα σας αφήσω μόνους. -Όχι. Μείνετε.
Μπορώ να τη γράψω μόνη μου.
-Ευχαριστώ. -Παρακαλώ.
Για να δούμε. Ανησυχούσε για σένα, έτσι;
Ναι, ήταν χαμένη ψυχή στην πορεία.
Μακ;
Μακ!
Μάθε με να μην πίνω ένα ολόκληρο μπουκάλι ουίσκι, Μακ.
Ναι.
Θυμάσαι όταν ανοίξαμε κρυφά το ντουλάπι του μπαμπά;
Θυμάμαι.
Ναι.
Γι' αυτό και δεν άφηναν το κλειδί χωρίς επίβλεψη,
για να πρέπει να πάρεις πριόνι,
ή ίσως το καλέμι και το σφυρί.
Εσύ είσαι ο σιδηρουργός.
Κατάλαβα.
Το πτώμα του γέρου δεν έχει κρυώσει ακόμα...
Όπως θέλεις.
Θα σου μεταβιβάσω ακόμα και τον τίτλο.
Γιατί να αφήσω τον παλιόφιλό μου τον Μακ να ταλαιπωρείται;
Δεν είναι δικός σου για να τον δώσεις.
Δεν προσπαθώ να σου προκαλέσω πόνο ή κάτι τέτοιο... Άρνολντ.
Αλλά δεν είναι δικός σου για να τον δώσεις.
Και δεν προσπαθούσε να σε πληγώσει. Τίποτα τέτοιο.
Όχι;
Όχι.
Ο πατέρας μου είχε πάντα πολύ καλή γνώμη για σένα, Μακ.
Ναι.
Πιο καλή απ' ό,τι είχε για μένα.
Το ξέρω.
Με αγαπούσε.
Η αγάπη... Η αγάπη είναι ένα πράγμα.
Ναι, η αγάπη είναι απλή.
Αλλά εσένα σε θαύμαζε.
Σε θαύμαζε.
Ναι. Και εγώ ζήλευα.
Θύμωνα τόσο πολύ.
Ζήλευα τρομερά. Ήμουν οργισμένος με τα πάντα...
Με τίποτα.
Ένα Μεγάλο Πνεύμα.
Μεγάλο Πνεύμα.
Δεν μπορούσε να το βρει μέσα μου. Βλέπεις;
Το ήξερα από τον τρόπο που με κοιτούσε
πως δεν το έβρισκε μέσα μου, αλλά το έβρισκε σ' εσένα.
Σχεδόν κατουριόταν από ευφορία
που έβρισκε τόσο πολύ μέσα σου.
Τόσο πολύ.
Μακ.
Και όμως, εδώ είμαστε.
Ο γιος του γέρου
και ο αγαπημένος του νέγρος.
Ο ένας εκλεκτός, ο άλλος ατιμασμένος.
Ο ένας με πνεύμα, ο άλλος χωρίς.
Έχω κάνει ανείπωτες πράξεις
ενάντια στον σκουρόχρωμο λαό σου.
Έχω ακούσει νέγρους να ικετεύουν,
να ουρλιάζουν και να κλαίνε
με τρόπο που κανένας άνθρωπος,
εκτός αν δουλεύει για τον Εωσφόρο, δεν μπορεί να συναγωνιστεί.
Πρέπει να σε ρωτήσω, όμως, Μακ.
Σε πόσους τέτοιους νέγρους
πιστεύεις πως ο πατέρας μου θα έβρισκε το πνεύμα που βρήκε σ' εσένα;
Και βλέποντάς το...
τι διαφορά θα μπορούσε να είχε κάνει;
Γιατί ξέρεις, όταν το φως σβήνει,
και μένει μόνο η σκιά,
αυτό το πνεύμα δεν είναι τίποτα σε σύγκριση
με τη θέληση μιας καρδιάς γεμάτης
με μίσος.
Ήρθες να αποτίσεις τα σέβη σου;
Ναι.
Και το έκανες;
Ναι.
Μακ;
Ξέρω πως δεν το πιστεύεις,
αλλά πάντα ένιωθα ενοχές
για το πηγάδι.
Αλλά φαίνεσαι να τα πηγαίνεις πολύ καλά.
Ναι;
Να κινείσαι και...
Να σου ζητήσω μια χάρη;
Ένα ουίσκι μόνο.
Δεν ξέρω, για χατίρι των παλιών εποχών.
Δική σου επιλογή.
Θα πάω να βρω ένα πριόνι.
Όχι. Σε παρακαλώ.
Σε παρακαλώ.
ΥΠΟΓΕΙΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΣ
Υποτιτλισμός: Βασίλης Μανουσάκης
Επιμέλεια Έρρικα Πετρωτού