„Ilekroć wskutek biegu wypadków
„koniecznym się staje dla jakiegoś narodu, by zerwał więzy polityczne
„łączące go z innym narodem
„i zajął wśród potęg ziemskich
„oddzielną i równorzędną pozycję,
„do której upoważniają go prawa natury i jej Bóg.
„Uważamy następujące prawdy za oczywiste.
„Że wszyscy ludzie stworzeni są równymi,
„że Stwórca obdarzył ich pewnymi nienaruszalnymi prawami,
„że w skład tych praw wchodzi prawo do życia, wolność
„i dążenia do szczęścia.
„Celem zabezpieczenia tych praw
„wyłonione zostały wśród ludzi rządy,
„których sprawiedliwa władza wywodzi się ze zgody rządzonych.
„Jeżeli jakikolwiek rząd uniemożliwiałby osiągnięcie tych celów,
„to naród ma prawo taki rząd zmienić lub obalić
„i powołać nowy,
„którego podwalinami będą takie zasady i taka organizacja władzy,
„jakie wydadzą się narodowi najbardziej sprzyjające szczęściu i bezpieczeństwu.
„Kiedy jednak długi szereg nadużyć i uzurpacji,
„zmierzających stale w tym samym kierunku,
„zdradza zamiar wprowadzenia władzy absolutnej i despotycznej,
„wówczas prawem i obowiązkiem staje się odrzucenie takiego rządu
„i stworzenie nowej straży dla przyszłego bezpieczeństwa”.
Dziękuję.
Jestem pod wrażeniem.
Pragnę podziękować Molly za to wzruszające wystąpienie.
Z dziecięcych ust.
Bracia i siostry, wierzę, że to nasza przyszłość.
Dziękuję, Molly.
ROZDZIAŁ ÓSMY
JESIEŃ W INDIANIE
Pani Coro.
Georgino.
Nauczyłaś tych czarnuszków przemawiać.
Tu nie ma „czarnuszków”. To dzieci.
Przepraszam, nie chciałam...
Nic się nie stało.
Czasami osiągnięcie wolności umysłu wymaga,
by zapomnieć tyle, ile wcześniej się nauczono. Rozumiesz?
Tak.
Aż mi ślinka cieknie od tych zapachów.
Mogę cię o coś spytać w związku z dziećmi?
Oczywiście.
Cudownie przemawiają, ale...
rozumieją prawdę zawartą w tych słowach?
Nie.
Co nie znaczy, że jej nie zrozumieją.
Weźmy chociażby Deklarację niepodległości, którą recytowała Molly.
Przypomina mapę.
Ufasz jej wskazówkom,
ale sama musisz sprawdzić, dokąd prowadzą.
Wierzysz w to?
Skądże.
Jestem kolorową Amerykanką.
Ale każdy musi to sprawdzić sam.
Rozumiesz?
Zobaczmy, co tam się grilluje.
Jak się macie?
-Dobrze. -Wspaniale.
Mam nadzieję, że za wami miły dzionek.
Zwykle słuchalibyście mego męża,
ale on dziś nie czuje się na siłach.
Musicie zatem znieść mnie,
a ja dam z siebie wszystko.
Cóż.
Cały dzień byłam w piwniczce,
a gdy wychodzę, patrzę, co dał nam Pan.
Piękne niebo,
trzodę,
tę wspaniałą ziemię.
Pragnę z tego miejsca
gorąco podziękować mojemu mężowi za to, że ją wynegocjował.
Bóg jeden wie, że gdyśmy tu przybyli,
nie spodziewał się, ile kolorowej miłości i radości płynie w jego żyłach.
Gdy wychodzę na pole,
słyszę, jak nasze dzieci
beztrosko bawią się nad stawem,
gdy...
słyszę wśród nas głosy, które przybyły z daleka,
lecz dzierżą tę samą siłę i moc, która drzemie w naszych sercach...
Daje mi to spokój ducha.
Wiem, że niezależnie od tego, co postanowimy,
to gospodarstwo i ta społeczność dadzą sobie radę.
A teraz dość gadania.
Czas na ucztowanie.
Wszystko tak pięknie pachnie.
Tak.
Lecz najpierw wznieśmy dłonie.
Chwyćmy się za nie.
Usiądź z nami przy stole, Panie.
Bądź pochwalony tutaj i wszędzie.
Pobłogosław nas i daj nam...
Zjednać się z Tobą w niebie.
Amen.
Bez wątpienia masz złote serce, bracie,
lecz lękam się, że tym razem sprowadziłeś na nas zbyt wiele.
Doprawdy?
Moja żona słyszała, że przygarnąłeś poszukiwaną.
Skądże.
Większości z nas za coś poszukują.
Nie mnie, bracie.
Nie mnie.
Co by nie było,
Cora jest jedną z nas.
Tak jak ja czy ty.
Sama zdecyduje, czy powie nam, przed czym
lub dokąd ucieka. Jej wybór.
Nie wykorzystuj jej do swojej walki z koleją.
Ja nie walczę z koleją.
Nie walczę.
Wcale tej biedaczce źle nie życzę,
ale naiwnie wierzysz, że biali zostawią nas tu w spokoju,
jeśli będziemy ich prowokować.
Prowokować?
Od kiedy to egzystencja, oddychanie
i uprawianie należnej ziemi to prowokacja?
Naprawdę...
doceniam twoje spostrzeżenia, bracie Mingo.
Będę je miał na uwadze, zapewniam.
Przerwę wam tę wykwintną ucztę,
by uhonorować specjalnego gościa.
Ci z was, którzy są tu już jakiś czas,
z pewnością rozpoznają tę piękną twarz.
Znam kilka osób, które tak ją opisują.
Wybitny młody artysta,
który z chęcią odczyta nam jeden ze swoich nowych wierszy.
Nasz brat Rumsey Brooks.
Mam pytanie.
Czy jest dziś w was duch naszego ludu?
„Wtem dziw ujrzałem pstrokaty,
„co na polach błysnął.
„Na skrzydłach anielskich niesiony
„wywijał tarczą ognistą.
„Łzy i krew, skóra, kość i ciało.
„Głosów szept, co zamilkł.
„Dwoje dusz piękniało.
„Z niebios zstąpił anioł upadły,
„żołnierz na schwał,
„co apolliński płomień wzniecić
„w śmiertelnych ciałach miał”.
Bracie Rumseyu.
Gdy zaczął recytować...
wiedziałem, że uciekniesz.
Minął niecały miesiąc,
a ty już wiesz, co zrobię?
Skądże.
Po prostu...
obserwuję.
Zaraz i ciebie capnie Red.
No i proszę.
Tak ci o wiele ładniej.
Z uśmiechem.
I tak jesteś piękna, ale z tym uśmiechem...
Co powiedział Rumsey?
„Co apolliński płomień wzniecić w śmiertelnych ciałach miał”.
Wystarczy.
Mowy nie ma.
Nie depcz mnie!
Piękny wiersz, panie Brooks.
Moje smutki też by pan ubrał w tak piękne słowa?
Z pewnością bym spróbował.
Tak.
Nie wątpię.
Oczywiście.
No dobrze.
Co takiego?
Śmiało.
Proszę wyjawić swe smutki.
Mam wrażenie, że grunt pali mi się pod nogami.
Valentine'owie myślą
o przerzuceniu wszystkich na zachód.
Mówi się, że powinniśmy oddalić się od białych.
Trzymać się z dala od niewolniczych stanów.
Ma to sens.
Mingo się nie zgadza.
Ma inne plany co do Valentine'a.
Chce...
zaangażować białych przedsiębiorców w nasze działania. Ale...
musielibyśmy pójść na pewne ustępstwa.
To znaczy?
Doszło do kilku sprzeczek o uciekinierów w ich mieście.
Mingo twierdzi, że zażądają...
gwarancji, że to się nie powtórzy.
Dlatego patrzy na mnie jak na robala w mięsie?
A nawet nie zna prawdy.
To tylko jego zdanie.
Kiedy zapadnie decyzja?
Nie wiem, ale...
wkrótce.
Każdy ma prawo głosu?
Owszem.
Nawet ty.
Dlaczego tak patrzysz?
Jak?
Takim przedziwnym wzrokiem.
Tak ci o wiele ładniej. Z uśmiechem.
I tak jesteś przystojny, ale z tym uśmiechem...
Moja droga.
Jeszcze ktoś pomyśli, że się naigrywasz.
To jest linia miłości.
Ciągnie się aż dotąd.
-Wiesz, co oznacza? -Nie, ale zapewne mi powiesz.
Uszanowanie.
Samson.
Royal.
No nie.
Cóż, pójdę już.
Nie chcę paniom przeszkadzać.
Miło się z tobą gawędziło.
Cała przyjemność po mojej stronie.
Witam, panie Valentine.
Panie sędzio.
Nie sądziłem, że wyrwiesz się spod krów.
Cicho.
Cora!
Oni nie szukają ciebie.
Nie przyszli po ciebie.
Przysięgam. Nie po ciebie.
Wskazała mnie palcem.
Wskazała nas.
Winorośl.
Ktoś, kto się chowa, będzie wzbudzał podejrzenia.
W Indianie obowiązuje prawo.
Żaden łowca niewolników nie wejdzie na prywatną ziemię
bez nakazu tutejszego sędziego.
A sędzia...
lubi sobie golnąć.
Dlatego musimy zadbać o to, żeby zawsze miał pod dostatkiem
Valentine'owego czerwonego wina. Zawsze musi mieć pełny kielich.
Dzięki temu zanim łowcy tu dotrą,
ZBIEGŁY NIEWOLNIK - NAGRODA: 100 $
ich celu już dawno tu nie ma.
Jesteś tu bezpieczna.
Jesteś bezpieczna.
Mogę się przyłączyć?
Mogę?
To twoje dzieło?
Dotarłaś aż tutaj koleją?
Tak.
A ich porzuciłam.
Cora.
Wiem, że jutro dzień pracy, ale...
nie miałaś dziś lekko.
Pomyślałem,
że możemy zrobić coś innego.
Ty i ja.
Sporo tu rzeczy, których nie widziałaś.
Może zechcesz...
pójść na spacer.
Uwolnisz myśli.
Tak.
No dobrze.
Bez obaw.
Nie zamierzam do nikogo strzelać.
Po prostu...
nigdy nie widziałam tylu uzbrojonych czarnych.
Nigdzie indziej.
Gwarantuje nam to konstytucja.
Wziąłem egzemplarz z biblioteki.
Proszę.
Weź.
Tak.
To ty go kontrolujesz,
nie na odwrót.
Zrobi, co każesz.
Trudne.
Trzeba się przyzwyczaić.
Sęk w tym...
żeby wyobrazić sobie cel.
Nawet jako osobę.
Do kogo strzelałaś?
Przepełnia cię smutek.
Chciałbym znać jego przyczynę.
Chciałbym ci pomóc.
Urodziłeś się wolny, prawda?
Gdy się ucieka...
wiele trzeba porzucić.
Ciężko o tym nie myśleć.
To jak stracić część siebie.
To jest ciężar.
Brzemię.
Możliwe.
Ale nie znam nikogo, kto by tak żył przeszłością.
To brzemię...
Nie wiem, jak można...
dźwigać w sercu taki ciężar.
Coś ci pokażę.
Przy tym to i obornik pachnie.
Jak się dość popracuje w oborze, to faktycznie pachnie.
Czego szukasz?
Cierpliwości.
Proszę.
Czarni są w stanie zrobić wszystko.
Zechcesz zobaczyć?
Wszystko w porządku?
Tylko nie patrz w dół.
Lokomotywa się nie zmieści.
Tunel jest zbyt wąski.
Nie łączy się z resztą linii.
Zatem dokąd prowadzi?
Jest sprzed moich czasów.
Pokazał mi go poprzedni konduktor.
Trzymaj.
Przejechałem drezyną parę kilometrów.
Nie wytrzymałem. Ściany mnie otulały jak pijana babcia.
Nazywają go „tunelem duchów”,
bo nigdy z niego nie korzystano.
Dom nad nami należał to generała, który walczył o niepodległość.
Nadal nie wierzę, że ktoś tam mieszkał.
Zostały tylko gwoździe i chwasty.
Jakby ziemia chciała go pochłonąć.
Może nie zaczyna się pod domem.
Tylko gdzieś...
w tej otchłani.
Może to nie początek...
ale koniec.
Jakby nie było dokąd uciec.
Tylko skądś.
Dlaczego tu przyszliśmy?
Chciałem ci to pokazać...
bo mało kto widział tyle kolei.
Chciałem ci pokazać, jak elementy się łączą.
Albo i nie.
Jestem pasażerką, jak inni.
Owszem, ale czegoś nie rozumiesz.
Kolej podziemna to coś więcej niż konduktorzy.
To też pasażerowie.
Niewielkie odnogi, wielkie linie,
nowe i stare lokomotywy,
nawet maleńkie drezyny.
Ale...
nikt z nas jej nie rozumie.
Może tobie się uda.
Mnie?
Nie wiem, skąd to się tu wzięło i co oznacza.
Wiem tylko, że mam dość uciekania.
To nie uciekaj.
Cora?
Cora!
-Cora! -Puszczaj!
Przepełnia cię smutek.
Chciałbym znać jego przyczynę.
Chciałbym ci pomóc.
Cora.
Cześć.
Jak się miewasz?
Jakoś.
Wszystko w porządku?
Od niedzieli pytałeś już 20 razy.
Już mówiłam.
Pytałem.
A ty mówiłaś.
Czego chcesz?
Przeprosić.
Za to, co...
Już przepraszałeś.
Już to zrobiłeś.
A teraz daj mi spokój.
Na południu jest misja.
Red i Samson wyjeżdżają za parę dni.
Potrzebują trzeciego.
Nie będzie bezpiecznie i trochę to potrwa.
Mogę odmówić.
-Proszę cię. -O co?
To, co między nami zaszło, nie ma z tobą związku.
Rób, co chcesz.
O mnie się nie martw.
Ciężki dzień.
Przepraszam.
Głowa mi pęka.
TORY
Dobrze cię widzieć.
Następny!
Skąd?
Z Indiany.
Nazwisko?
Randall.
Cora Randall.
Wolna czy zbieg?
Sama nie wiem.
Gdzie pani zeznawała?
W Georgii,
Karolinie Południowej i Północnej oraz w Tennessee.
Kawał drogi.
Tak mówią.
A Indiana?
Proszę?
Wszędzie pani o sobie opowiedziała.
A w Indianie?
No tak, również.
Opowiedziała pani?
A powiedziała pani prawdę?
Nie widzę tu Cory Randall.
Niemożliwe.
Naprawdę.
Jeśli mamy panią puścić,
musimy potwierdzić pani historię.
Nie mogę tu zostać.
Nikogo tu nie znam.
Nasi rodzice też nikogo nie znali, gdy nas tu sprowadzili.
Pani się rozejrzy.
To nasze dzieło.
Szybko przebrnie pani przez dokumenty.
Jeśli mówi pani prawdę, pojedzie pani dalej.
Dobrze.
Co mam robić w międzyczasie?
Poszukać przyjaciół.
Następny!
Proszę.
Dziękuję.
To raj.
Wystarczy garstka Afrykanów, by zbudować pod ziemią
miejsce z najlepszą kawą na świecie.
Wszystko w porządku?
Wiem, że to sporo.
Jesteśmy pod ziemią czy nie?
Zależy, skąd pani jest.
Tak.
Reszta świata wciąż istnieje?
Oczywiście.
Przecież na Księżyc nas nie wywiało.
To mogę wyjść na zewnątrz?
Nie.
Na to nie jest pani gotowa.
Cora!
Jestem tu, Cora.
To ja, Lovey.
Stoisz na peronie.
Boisz się, że ucieknie ci pociąg. Więzi cię czas.
Tylu rzeczy nie powiedziałaś towarzyszom,
a masz na to tak mało czasu.
Lata narosły wokół tych prostych słów.
Wystarczyłoby czasu, by je wypowiedzieć,
gdyby te lata ich nie ukryły.
Konduktor przechadza się po peronie,
zastanawiając się, czemu milczysz.
Jesteś skazą na peronie i harmonogramie.
Przemów, znajdź słowa,
bowiem pociąg już czeka.
Jeśli ich nie znajdziesz,
to nie pozwolą ci odnaleźć się na czas.
Nic nie przejdzie między tobą a twoim towarzyszem.
Już późno. Miejsce czeka.
Prostota i prawdziwość słów to jeno połowa walki.
Pociąg odjeżdża.
Odjeżdża, a tobie nadal brakuje słów.
Zechce panienka zatańczyć?
Zechce.
Wspaniale...
dziś wyglądasz, Coro Randall.
Ty również, Caesarze Garner.
Czyżby?
A i owszem.
Pasuje ci piękna odzież.
Tobie również.
Tobie też.
Ile to potrwa?
Ile potrzebujesz.
Royal wyjechał.
Proszę?
Zabrał się i pojechał.
W nocy. Z dwoma towarzyszami.
Zabrali sporo bagażu.
To chyba coś oficjalnego.
Kiedy wróci?
Skąd mam wiedzieć?
Co ja, jego mamusia?
KOLEJ PODZIEMNA
Napisy: Konrad Szabowicz
Nadzór kreatywny nad tłumaczeniem Mariusz Arno Jaworowski