HANGO SA MGA TUNAY NA PANGYAYARI
Aruku!
Bakit ganyan ang hitsura mo?
-Ayos ka lang ba? -Ayos lang ako, sir.
"Ayos" ka nga. Lasing ka pala. Sumakay ka na.
Tunay na balahibo ng mongoose ito.
Hindi.
Tingnan niyo ang mga balahibong ito.
'Yong iba sobrang tigas, 'yong iba naman sobrang lambot.
Hindi kasing ganda ng mga ibang gamit kong gawa sa tunay na balahibo ng mongoose.
-Bakit niyo ako binigyan ng peke? -Tinatawag mo ba siyang sinungaling?
Kailangan ko nang matapos ang mga painting ko sa susunod na linggo.
Ang pangit tuloy ng kalidad dahil dito sa mga binigay niyong mga peke.
Dapat ako pa ang manghuhuli at kumalbo?
Poyya, 'wag!
-Tigilan niyo yan! -Hoy!
Nababaliw ka na ba?
-Ikaw... -Bitawan mo siya!
Mga siraulo!
Umuwi ka na.
Isang tagay lang, sir.
Tara.
-Papatayin mo ba talaga siya? -Peke ba talaga ang mga 'yon?
-Aruku, tama? Pwede ba kaming tumabi sa'yo? -Mag-isa lang talaga ako lagi dito.
Saan ka nanggaling? Bakit ganyan ang hitsura mo?
May sinunog ako.
Mag-iingat ka sa apoy.
'Pag tapos na ang isang area, kailangan nang apulahin ang apoy.
-Araw-araw mo ba 'tong ginagawa? -Oo, pag tag-araw.
Ah. Nauuhaw ka na siguro dahil lagi kang napapaligiran ng apoy.
Pahingi nga ng isang bote para dito sa kaibigan ko.
Inom na!
Laklakin mo.
-Hindi ako nakapagpigil, Diyos ko! -Hindi ako nakapagpigil, Diyos ko!
Isang bote pa nga!
Dapat pala dati pa kami nakipag-inuman sa'yo. Masaya ka palang kasama.
Oo nga. Ilang taon na akong umiinom mag-isa dito.
Una na ako. Good night.
Aruku, kabisado mo ba ang kagubatan?
Ilang dekada na akong nagtatrabaho sa kagubatan.
Kayang kaya kong tahakin ang daan kahit pumikit pa ako. Si Raaz din...
dahil taga doon din lang naman siya.
Masyado nang maraming nagbago sa kagubatan. Hindi na namin kabisado.
Sinasayang mo ang talento mo.
Ang liit lang ng kinikita mo para mag-apula ng apoy at isalba ang kagubatan.
Napakaliit lang. Halos sapat lang sa pagkain at renta.
Alam mo ba kung saan makikita ang mga elepante?
Alam ko lahat ng dinadaanan nila
at kung saan sila namamalagi pero mahirap puntahan ang mga lugar na 'yon.
Minsan, ilang araw ako sa loob at nunuod. Nakakamangha.
Paano makakarating doon?
Sundan niyo lang ang ilog.
Mga isang araw at mahigit na lakaran bago kayo makakarating doon.
Maraming elepante doon.
Malago pa ang parting 'yon ng kagubatan.
Kabisado ko rin dati ang mga daan na 'yon nung bata pa ako
kaso nagbago na, nawala na ang mga daan.
Laging nagbabago ang kagubatan.
-Dahil may buhay din ito. -Talaga?
-Oo. -Pare...
gusto mo bang kumita ng mas malaki?
Kalma ka lang. Isa pa.
Ito o.
-Sino 'yon? -Hindi ko alam.
Anong ginagawa niyo dito?
Akala ko sa isang linggo pa tayo pupunta.
Nagbago na ang plano.
Ngayon na tayo pupunta.
Nasaan si Poyya?
Hindi siya sumipot.
Kunin mo na ang mga gamit mo.
Pumunta na tayo ngayon.
-Ah... -Ano?
Kailangan kong pumunta sa kagubatan. Babalik ako pagkaraan ng isang linggo.
Isang linggo? Saan ka pupunta? Bakit ngayon mo lang sinabi sa akin?
Nawala sa isip ko.
Poyya, gumising ka!
Poyya!
Tulog na tulog siya.
Gising.
Anong nangyari?
-Halika na. -Basain niyo ng tubig para mahimasmasan.
Umupo ka rito.
-Anong nangyari? -Normal lang 'to para sa kanya.
Puro dugo ang katawan niya.
Hindi akin 'yan. Dugo 'yan nung artist na 'yon.
'Di ka na niya guguluhin.
Poyya, tumayo ka na diyan.
-Sasama si Mama sa atin. -Okay.
Sandali... nakuha niyo na ba ang mga baril?
-Tangina. Anong kailangan niyo? -Kailangan namin ang mga baril.
Ngayon na?
'Di ba dapat kahapon mo pa nakuha. Nasaan na?
-Akala ko sa susunod na linggo pa. -Nagbago ang isip namin.
Ibigay mo na ngayon.
Ito.
Para mailagay ang pulbura, nilagyan ko ng ramrod.
Ito 'yong coir pith...
potash, at pulbura.
Kumpleto lahat. Kunin niyo na.
Ang bigat... nasa mga sampung kilo siguro ito.
Parang .303 rifle. Nung sinubukan ko ito, sabi mo...
'Di niyo ako binigyan ng sapat na oras.
Kung nagmamadali ka, kunin mo na, o bigyan mo ako ng oras pa.
Ang hirap mo namang kausap.
Pinapahirapan niyo kami.
"Mahirap kausap, " nagpapatawa ka ba?
Para sa elepante, kailangan ng maraming pulbura.
'Pag kinulang, masasaktan lang 'yong elepante pero hindi mamamatay.
Alam ko!
Naaalala ko pa.
Magkano ang ibinayad sa inyo?
30,000 rupees nung una. Tapos naging 87,000 na ang mga sumunod.
Hindi ka ba nag-dalawang-isip?
Kailangan ko 'yong pera.
At 'yong alak.
Nabuhay ka naman dati nang walang ganoong pera.
Tumatanda na ako, sir. Hindi ko na kayang magtrabaho tulad ng dati.
Papalitan na ako ng mga mas bata sa akin.
Kailangan ko ring mag-ipon para sa pamilya ko.
Hindi ako regular na empleyado kaya wala akong pension.
Nasa 600 siguro ang mga elepante sa kagubatang ito,
Hindi naman siguro masamang pumatay ng isa -600 dati, pero kaunti na lang sila ngayon
Dito.
Mag-iingat kayo sa paglalakad.
Bakit?
Nasa gubat tayo.
Maraming iba't ibang mga mapanganib na hayop.
Bakit gusto mo ang ganitong lugar?
Hindi ko naiintindihan.
Dati, sa sobrang daming poaching na nagaganap sa lugar na ito,
namatay na halos lahat ng lalaking elepante.
Sa lugar na ito na 4000 square kilometer ang laki,
ang sex ratio ng isa lalaking elepante para sa isandaang babaeng elepante.
Kabisadong kabisado mo talaga ang daanang ito.
Mas alam ng mga hunter at poacher ang daan sa mga gubat kaysa sa mga conservationist.
-Ingat kayo sa mga linta. -Sir, nagpapababa raw cholesterol.
"Cholesterol!"
Mukhang nakakain na siya.
-Tatakbo ba tayo? -Oo, kung gusto mong mamatay.
Baka nga mas mabuti nang mamatay sa ganitong paraan.
Dito na tayo magtayo ng camp.
'Wag mong hahawakan 'to.
Hawakan mo 'yang tali.
Maghahanap ako ng makakain. Poyya.
Oso...
-Nakikita mo ang ahas na 'yan sa may puno? -Oo.
-May kinakain siya. -Oo nga.
Lutuin mo 'to.
-Gaano katagal kayong tumitigil dito? -Hanggang matapos kaming mag-hunting.
Siguro mga walo hanggang sampung araw.
Dito ang base namin 'pag naghahanap kami ng mga elepante.
Gaano kalayo pa dito 'yong kinukuhaan ng mga baril?
Saan niyo nakuha ang mga baril?
-Sa mismong gumagawa ng mga baril. -Na-aresto na namin siya nung isang araw.
Nagpupuslit siya ng mga parte sa area tapos saka niya binubuo.
Ako ang taga-halo ng pulbura.
Bakit 'di mo ikwento sa kanila kung paano ka nagka-peklat sa mukha?
Ikaw naman ang may kasalanan.
Manahimik ka nga! Ikaw ang may kasalanan nito. Nag-sumbong ka kasi!
Tigilan niyo 'yan!
-Ako na lang ang magsasabi. -Manahimik ka nga!
Naghahalo siya ng pulbura at saka pinapainit niya.
Nagiging mamasa-masa 'yon pag dala-dala sa gubat,
kaya kailangang patuyuin nang mabuti.
Gaano karami 'yan?
Diyos ko!
Bakit ka naman kasi gumamit ng posporo?
Dito ka lang.
Bakit mo siya tinanong kung gaano karami pa?
Sapat pa para sa ilang paputok 'yon.
Babalik na tayo pagka-umaga para dalhin siya sa ospital.
-Hindi tayo aalis dito. -Ano?
Normal naman ang mga aksidente sa trabahong ito.
Hindi tayo aalis hanggang 'di pa natin nakukuha ang kailangan natin.
'Yon lang ang mahalaga.
-Taga-saan ka? -Thumponkarra.
-Hindi ko alam kung saan 'yon. -Ako, alam ko.
Bawat bahay doon may nakatirang poacher.
Hunting talaga ang hanapbuhay nila. Nag-aabang na lang na walang nagpapatrol,
at naghihintay na magbago ang batas para makabalik sila sa hunting.
Parang ganoon din sa lugar nila Poyya at Raaz.
Paano mo nalaman ang lahat ng 'to?
Poacher din ang papa ko.
At kung pinanganak akong lalaki, baka naging ganun din ako.
Pero ngayon, pinaghahanap ko ang mga taong tulad niyo.
Kung ako lang ang masusunod, pinapatay ko na lahat ng tulad niyo.
Bakit 'di ka na lang maghanap ng marangal na trabaho?
Sir, anong klaseng trabaho ang pwede kong pasukin?
Ano sa tingin mo ang ginagawa ng mga officer na 'to noon?
Bagay maging conservationist ang mga dating hunter.
Pero syempre ayaw niyo 'yon kasi hindi kayo makakapatay!
-Iyang kagustuhan mong maghari sa mundo! -Mala!
O, Aruku.
-Saan ka pupunta? -Wala.
Wala.
Mabuti naman.
Kasi 'pag iniwanan mo kami dito, mahihirapan kaming makabalik.
Pero mahahanap din namin ang daan at bibisitahin ka namin sa bahay mo.
Gusto kong makilala ang pamilya mo.
Mag-umpisa na tayo.
Sir...
-Takbo! -Sumigaw kayo at mag-ingay!
-Bilisan niyo! -Takbo!
Puro sila mga babae.
Ayun...
Isang bala lang.
-Tanggalin mo muna 'yong trunk. -Bakit?
-Syempre, para makuha 'yong tusks. -Sige.
Bakit iniwanan niyo lang na ganito ang bangkay? Sana tinakpan niyo man lang.
Bakit pa?
Sinong forest officer ang para pumunta sa ganito kalayong gubat?
Tamad naman kayong mag-bantay.
Baka nakakalimutan niyo, nahuli namin kayo.
Sumuko ako nang kusa.
-Ikaw... -Su!
'Di ako makapaniwalang ganito ang hanapbuhay niya,
Na nasisiyahan siya sa ganito.
Matapos kong makita ang nabubulok na bangkay na 'yon,
Pakiramdam ko mas nakilala ko siya.
Ito na ang nakasanayan niya. Ito lang ang alam niyang gawin.
Naiisip ko...
kung alam niya kaya gaano kahirap linisin ang gulo niya, ginawa pa rin niya kaya?
Tulad ng mga tarantadong 'to na basta na lang iiwan ang mga pinatay.
Gusto ko ring gawin sa kanila ang ginagawa nila sa mga elepante.
Barilin sa ulo, bunutan ng mga gipin, at bulukin.
Bahala na ang kagubatan sa mga labi nila.
Sorry, Mala.
Tama ang sinabi mo tungkol sa akin.
Tamad ako, mayabang.
Hindi ko naisip na pwede 'tong mangyari sa ilalim ng pangangalaga ko.
Hindi mo naman kakayaning mag-patrol sa buong region na 'to.
Kulang kayo sa tao. Hindi mo kasalanan ito.
Hindi totoo 'yan.
Nagkamali ako.
Umamin na nga si Aruku sa akin noon,
pero hindi ko siya sineryoso.
Dadalhin ko 'to sa konsensya ko.
Pero sa lahat ng kilala kong dumaan sa gubat na ito,
parang ikaw lang ang hindi dapat ma-konsensya.
-'Wag mong barilin. -Tumabi ka.
Tingin mo hindi kita kayang barilin?
-Bakit pati siya papatayin mo? -Gusto ko lang. Tumabi ka.
'Wag!
Diyos ko!
Sinubukan ko siyang pigilan pero binaril niya pa rin.
Umalis na tayo.
Mayroon ka pang buong buhay para pagsisihan ang mga kasalanan mo.
Pero kailangan na nating mahuli ang mga walang hiyang 'to.
Pinadala ko na ang lokasyon natin. may darating para dokumentuhin lahat ito.
Sabi mo mayroon pang 17 na elepante?
Iba-iba po ang lokasyon nila, sir. Kailangan nating mag-umpisa sa home base.
Walang pwedeng makaalam na sinakay mo kami. Naiintindihan mo?
-'Wag kang tumigil. Mag-maneho ka lang. -Kailangan ko. Range officer siya.
-Ang dami niyo ah. O, Aruku. -Hi, sir.
Buti na lang pareho tayo ng pupuntahan. Ilang oras nang walang dumadaan.
Anong ginagawa niyo dito ng ganito kaaga?
-Sumagot kayo! -Nag-inuman lang po kami kagabi.
Pinaglalaruan namin ang apoy. Nasunong ang mukha niya.
Dinala ko siya dito para maghanap ng halamang gamot.
Pinaglalaruan niyo ang apoy?
-Kailangan nating mag-usap. -Sige, sir, mamaya.
Paandarin mo na.
Dapat hindi mo siya pinasakay.
Baka lalo siyang mag-suspetsya pag ginawa ko 'yon.
Muntik na tayong mahuli dahil sa'yo.
Hindi na mahalaga 'yon. Tapos na ang trabaho natin.
Babalik pa tayo pagkaraan ng ilang araw. Ikaw ang magiging guide namin.
-Pang isang beses lang ang usap natin. -Hindi, kailangan pa nang marami.
Napabalik lang tayo dahil sa nangyari kay Ivan.
'Wag ka lang magpapahalata.
Hoy...
'wag mo kaming iiwanan sa ere. Damay ka na dito ngayon.
Poyya, ikaw na ang bahala diyan.
Ilang beses kayong pumunta doon?
Limang beses. 18 na elepante ang napatay namin.
'Pag ayaw kong pumayag, sinusuhulan nila ako ng alak at pera.
Pinagbabantaan din nila ako.
Nasa ospital ang anak ko.
Pinanganak siyang baldado kaya kailangan niya ng mga espesyalista.
Mahal ang pagpapagamot niya
at wala akong pera.
Pero hindi na kaya ng konsensya ko.
Bakit nagbago ang isip mo?
Makakalabas na si Yogi. Gusto niya na raw bumalik sa pagtatrabaho.
Mabuti naman.
Anong problema?
-Sinusundan ako ng batang elepante. -Ano?
Sige, ipagpatuloy mo 'yang pag-inom mo at pagsasabi ng kung anu-ano,
sa ospital ka rin pupulutin tulad ng anak natin.
Aruku!
-Ayun... may multong tumatawag sa akin. -Aruku!
Tao 'yan hindi multo. Lumabas ka, tingnan mo kung sino.
Ikaw lang pala 'yan, Poyya.
-Akala ko may multong tumatawag sa akin. -Babalik ulit tayo sa isang linggo.
Baka ikaw ang maging multo 'pag di ka sumama.
Ang pamilya mo...
Mukhang maayos ang lagay nila.
'Wag mo silang idamay dito.
Aruku, walang mawawala sa akin. Wala.
Para lang akong isang anino... na walang buhay.
May mensahe para sa'yo si Raaz.
Kaming mga hunter ang mga hari ng kagubatan
na mas mabangis pa sa lahat ng hayop.
Kami ang nagpapasya kung aling mga hayop ang mabubuhay o mamamatay.
Aruku!
-Halika, sumakay ka na. -Ayos lang, sir. Maglalakad na lang ako.
Sumakay ka na. Ihahatid kita sa bus stand.
Sabi ko sa'yo kailangan nating mag-usap 'di ba?
-Mukhang 'di maganda ang lagay mo. -Ayos lang ako, sir.
Aruku, alam ko ang tungkol sa'yo at sa mga tauhan ni Raaz.
Sir, 'wag niyo pong ipapaalam kahit kanino.
'Di ko po akalain na aabot sa ganito.
Hindi ko po sinasadya. 'Di na po mauulit, sir.
Bakit naman ganyan ang reaksyon mo dahil lang sa alak?
Ano po?
Alam na ng lahat na nagpupuslit si Raaz ng mga ilegal na alak sa bar niya.
'Pag lagi kang sumasama sa kanila, baka mapahamak ka rin.
Bilang forest officer, wala naman akong pakialam doon.
Pero nag-aalala ako para sa'yo. 'Wag ka nang sumama sa mga 'yon.
Opo, sir.
Ayusin mo ang sarili mo. Nalulungkot akong makita kang ganito.
Isara mo ang pinto.
KAGUBATAN
Pumatay ka ng mga elepante? Paano mo nagawa 'yon?
'Di ba nabubuhay naman tayo kahit 'di mo ginagawa iyon?
Ma, kailangan natin ng pera.
Papa, kailangan mong sumuko nang kusa at isumbong ang mga iba mong kasama.
Paano 'pag inaresto nila ako?
Ako na muna ang bahala sa pamilya natin.
'Yon ang kailangan mong gawin.
Habambuhay mong dadalhin itong kasalanan mo.
Tama siya, Aruku. Alam mo ba kung sino ang pinatay mo?
Ang pagkakatawan ng Diyos, si Lord Ganesha.
Sigurado pagbabayaran mo itong kasalanan mo hanggang sa kabilang buhay.
Pinaparusahan ka na ngayon para sa mga kasalanan mo sa nakaraang buhay mo.
Kaya pag naparusahan ka na para sa kasalanan mo habang nabubuhay ka pa,
magiging maginhawa ka na sa kabilang buhay.
Dapat hindi na ako sumama sa mga demonyong 'yon.
Bakit pa kasi ako uminom noong gabing 'yon?
Kung hindi lang baldado ang anak ko, magpapakamatay na lang ako.
Kapag ginawa mo 'yon,
magiging mas masahol pa ang karma mo.
Kailangan mong pagbayaran ang kasalanan mo.
Sumuko ka na lang ng kusa.
Sir...
Ano 'yon, Aruku?
-May kailangan po akong sabihin sa inyo. -May ginagawa ako.
Importante ang sasasbihin ko may mga pumapatay sa mga elepanteng gubat.
Anong sinasabi mo?
Isang gang ang may gawa.
Nagpunta sila sa malalim na bahagi ng gubat at pumatay ng 18 na elepante.
Kasama po nila ako...
pero hindi ko kaya ang ginagawa nila. Andito ako para isiwalat ang lahat.
Nagpapatawa ka ba?
Marunong ka rin palang magbiro.
Sinong nagturo sa'yo na biruin ako nang ganito? Si Anthony ba? Anthony!
-Ikaw ba ang nagturo sa kanya nito? -Alin po, sir?
Sabi niya kasangkot daw siya sa pagpatay ng 18 na elepante.
Ikaw talaga, Aruku.
Sir, nagsasabi po ako ng totoo.
Sinasabi mong sinamahan mo ang mga hunter na 'to sa gitna ng kagubatan,
tumigil kayo doon ng ilang araw nang hindi namin nalalaman,
at pumatay kayo ng 18 na elepante?
Kung totoo ang sinasabi mo, mula noong mahuli sila Veerappan,
ito na ang pinakamalaking poaching incident sa loob ng 20 na taon.
Mayroon na palang tatalo kay Veerappan dito!
Imposible ang sinsasbi mo.
Baka kailangan mo nang magpatingin sa doktor.
Sige na, marami pa akong ginagawa. Napatawa mo ako ngayon.
Ito lang ang nakayanan ko.
Mukhang kumpleto na ito.
Kailangan na nating mahuli sina Poonam Verma at Ravi Don.
Hindi pa rin natin alam kung sino ang mga end buyers.
Opo, sir, sandali lang.
Opo, sasabihin ko sa inyo... Neel.
Nanghihingi ng update ang Minister tungkol kay Prabhas Peradi.
-Umamin na siya. -Sabihin mo sa kanya.
Ikaw ang magsabi.
Sir, umamin na po siya.
Sabi niya nga siya mismo ay nakapatay na ng elepante.
May nakumpiska kaming mga baril at bala sa bahay niya.
Mabuti 'yan para sa inyo, pero baka kailangan pa rin natin siyang palayain.
Bakit po, sir? Umamin na siya.
Kishore, inuutos ng mga nakakataas.
Sir, hindi po natin pwedeng gawin 'yon. Ano na lang ang iisipin ng mga poacher?
Alam ko, pero...
Sir, kung ganoon... mag-re-resign na po ako.
Hindi ko kayang palampasin ang mga katiwaliang ito.
Titingnan ko kung anong magagawa ko.
Bakit ganyan siya mag-isip?
'Wag na muna nating isipin 'yan.
Ang manhunting muna ang intindihin natin. Anong balita?
Nasa atin ang lahat ng mga on-the-ground poachers pati ang mga armas nila.
Nahanap na namin ang mga poaching site pati ang mga bangkay ng mga elepante.
Marami pang ibang site. Sasamahan ni Aruku ang mga team natin papunta doon.
-Sir, para kay Poonam Verma itong... -Arrest warrant.
Kailangan na natin siyang hulihin.
Sinabihan ko na ang Bureau sa Delhi. Ipapadala nila si Shekhar para tumulong.
Sir, pero dito na-issue ang warrant na ito sa Kerala.
Paano natin mapapapunta si Verma dito para arestuhin?
Ikaw na ang bahala diyan, hunter.