Heto.
Tapos na ito.
Sige, pakinggan natin.
Siguro, dapat basahin natin ang isinulat ng bawat isa.
Ikaw ang magsimula.
Sige.
"Anuman ang nangyayari,
"nagugutom ako at iniisip kita."
"May isang salok ng liwanag sa itaas ng tuhod ko.
"Kawangis nito ang mundo."
"Nalulungkot ako dahil sa mga larawan ng pagkain sa mga kainan.
"Hindi dahil mumurahin sila, kundi dahil hindi sila kailangan."
"Pabalik-balik ang isip ko,
"sa larawang ibinigay mo sa akin."
"Wala akong magawa.
"Tumatakbo pabalik para ayusin ang lahat.
"Ano'ng maitutulong ko?"
"Nagninilay ako noon
"sa ideyang hindi ko dapat inaayos ang kahit ano."
"Ang kulay na ito ay konektado sa kulay na iyon.
"Nababasag ang mga alon."
-Joshie? -Dito sa ibaba.
Uy. Ano ang nangyayari?
Wala na si Rita.
Ano ang nangyari?
Pumunta siya sa mall kahapon at natisod siya.
Nasa taas siya ng mga escalator sa ikaapat na palapag
at nalaglag siya.
May pinagsabihan ka na ba?
Karangalan kong sa akin mo unang sinabi.
'Di iyon karangalan.
Impormasyon lang iyon na kailangan mong malaman.
Diyos ko.
Ano ang gagawin mo?
Magkakaroon ba ng burol para sa kanya?
Wala siyang mga kaibigan
kaya iuuwi ng kapatid niya ang abo niya sa Fresno.
At gusto niyang dalhin ko ang
ibang abo niya kay Colton.
Magandang ideya ba iyon? Gagawin mo ba?
Kristiyano siya.
At baka nagpakamatay siya,
kaya hindi ko alam.
Hindi mo sinabing "nagpakamatay."
Ang sabi mo, natisod siya at nalaglag.
Hindi ko alam.
Diyos ko. Sige.
Alam mo bang may nangyari sa amin noon?
Paumanhin. Ano?
Alam mo bang may nangyari
sa amin ni Rita noon?
Hindi ko alam.
Bago siya mabuntis,
akala namin ng nanay mo na
binabayaran namin siya para maging matalik mong kaibigan.
Kagaguhan iyan.
Totoo iyon.
Sigurado kang ganyan iyan palobohin?
Hindi ko alam. Iyon ang sabi rito.
Hindi ko alam kung ano ang gagawin.
Hindi pa nga ako nakakaisa at may 500 pa.
Ano ba ang gagawin dito, hahawakan lang?
Kukuha ka ng hangin at saka mo isasara.
Parang ito ang ginagamit sa seremonya ng pagbubukas ng Olympics.
Hindi na mahalaga.
-Wala ring pupunta. -Bakit hindi...
Nagsabi silang pupunta sila
pero sa Facebook,
kaya hindi mo puwedeng paniwalaan.
Ang sasabihin lang nila, "Sige."
Pero hindi naman totoo.
Dapat may kategorya rin na,
"Oo ang sagot ko, pero baka hindi ako makapunta."
-Oo. -Pero hindi ko alam.
"Pupunta ako pero baka hindi"?
Oo. Ipaalala mo sa akin na dalhin ang mga lighter
sa ihawan, 'yong malalaki, dahil mayroon akong mga kandila.
Isang libong kandila.
Nakatutuwa ka.
Talaga? Mukhang gumagana.
Naaalala mo pa 'yong linggo bago ipanganak si Zacky?
Kung gaano ka nag-aalala? At gusto mong maging maayos ang lahat?
Pinagplanuhan mo ang lahat.
Para kang isang maliit at hindi pa ipinapanganak na Mussolini.
Kapag walang pumunta sa okasyon mo, pupunta ako.
Ilagay mo ako bilang
nag-iisang tunay na pupunta.
Pupunta ako.
Akala ko, may gagawin kayo ni Una.
May gagawin nga kami ni Una
pero puwede naman sa ibang araw.
Ano ang gagawin natin sa bahay?
Hindi ko alam.
Talagang pinagpaguran ni Tammy ang pagsira sa bahay na ito.
Hindi ko na nga maalala kung ano ang nakalagay noon dito.
Ang pony wall?
Ang hindi mapapalitang estante kung saan natin
itinago ang mga kung ano-ano.
Mukha na itong California Pizza Kitchen.
Pasensya na kung walang kwenta akong magulang.
Sandali.
Ano ang hanap mo?
-Pakihawak nito. -Bakit?
Sa tingin ko, dapat tumawag tayo ng gagawa niyan.
Mayroong demo. Hindi iyon ginagawa ng mga lalaking Hudyo.
Ako ay isang babaeng Hudyo, Joshie.
At ginagawa ng mga babaeng Hudyo anuman ang gustuhin nila.
Hindi. Isuot mo ito.
-'Ayan na. -Seryoso ka ba?
Sige.
Ayos iyan.
Ilagay mo iyan sa gitna ng isang iyon.
Mag-iwan ka ng lugar.
Dahil parang sapat na ang mga bulaklak doon.
Uy, Sarah.
Diyos ko. Hi.
-Nasaan ang mga... -Patapos na.
Naisip kong papusas na lang.
Tacos con Torah ang tawag sa okasyon, hindi ba? Tacos.
Oo, alam ko.
Ikaw ang may gusto.
-Nakapaskil iyon. -Oo na.
-'Di na 'yon mahalaga. -Sige.
Masyadong mahal ang tacos.
At babae ang may-ari ng negosyong ito kaya sa tingin ko, maganda iyon.
Puwede natin tawaging
-"Papusas con Psalms," parang gano'n. -Magaling.
Maganda.
Lalagyan ko ng karatula ang butas sa labas.
Ayaw kong may mabalian ng buto...
Lalagyan mo ng karatula ito?
Tumigil ka nga.
Naku, tingnan mo nga naman.
Ginagawa na ninyo. Salamat!
Ano ito?
Ibig sabihin, "Babala, may butas." Nasa Hebreo iyan.
Dapat bang isulat ang translation
dahil baka hindi nila maintindihan?
-Sige. -Matalino kang bata.
Tingnan mo, may mga tao.
-Hi. Welcome. Shabbat shalom. -Hi.
Nakikiusap kami sa mga tao na umiwas muna sa teknolohiya.
-Sige. -Pakilagay na lang.
Salamat. Shabbat shalom.
Shabbat shalom. Iingatan namin ang mga ito.
-Magsaya kayo. -Salamat.
Pwedeng pakiiwan ng mga gamit?
-'Di pwede. -Sige.
Magandang gabi.
Lola!
Uy!
Salamat. Nasaan ang Tatay mo?
-Kumusta ka na, Lola? -Kumusta ka?
-Ang ganda mo. -Salamat.
Ang ganda nito.
Nasaan si Sarah?
Ikaw siguro ang magulang ni Sarah.
-Ako nga. -Ako si Duvid, ang bagong cantor.
Kumusta ka, Duvid?
-Masaya akong makilala ka. -Ako rin.
Lahat ay imbitado rito, ha?
-Sige. -Salamat.
Walang anuman. Halika na.
Kakain na ba tayo?
-Kumusta, pare? Len. -Kilala kita.
Kilala na kita.
-Ayos. -Halika rito.
Sarey!
-Uy, Mom. -Ang ganda. Hindi ako makapaniwala.
-Napakaganda mo rin. -Salamat.
Hindi nakapunta si Buzzy
dahil pakiramdam niyang hindi pa ayos ang lahat.
Pero narito ako para sa amin.
At huwag kang mag-alala, ayos lang ako.
-Sige. -Kumuha tayo ng litrato.
Puwedeng itago mo iyan?
Sinusubukan naming iwasan ang mga elektronikong gamit ngayon.
Sige. Pero 126 na ang followers ko.
Maraming makapapansin sa litrato.
-Hindi na, salamat. -Sige, sabi mo iyan.
Napupuno na ba ang paradahan?
App ang ginamit ko papunta rito. Nasaan ang mga taco?
-Hindi iyon taco kundi papusa. -Ano ang papusa?
Raquel, baka dapat magsimula na tayo.
Napakarami. Paano kung mag-alisan sila?
Mukhang masaya silang lahat.
Hayaan mo muna sila.
-Sigurado ka? -Diyos ko.
-Sige. -Mabuti iyan.
-Gaano katagal? -Siguro, mga 16 na minuto.
-Labing-anim. -Ayos lang?
Labing-anim. Kaya ko iyan.
Sarah.
Diyos ko.
-Akala ko siya ay... -Ano...
-Lintik. Okay... -Oo.
-Bakit hindi mo... -At ako naman...
-Mama. -Oo.
-Hi. Diyos ko, ang ganda mo. -Salamat.
Bakit narito si Josh?
Nakakailang ito para kay Raquel.
Wala na si Rita.
Diyos ko. At dinala mo siya rito?
Naisip kong baka kailangan niya ng ibang tao.
Kinumbinsi ko siya.
Ang sarap ng taco na ito.
Pasensya na, pero ngayong gabi pa talaga?
Hindi niya alam ang gagawin niya.
Sige, alam ko. Ano bang nangyari?
Siya na ang magsasabi sa iyo.
Uy.
-Uy. -Nabalitaan ko na.
-Pasensya na. -Oo.
Ayos ko lang ba? May gusto ka ba?
-Tulad ng? -'Di ko alam.
May espresso machine kami. Gusto mo ba ng espresso?
Hindi, ayos lang ako.
-Hi. -Ang ganda rito.
-Patay na si Rita. -Ano?
-Oo.
Diyos ko.
Grabe.
Ano ang nangyari?
-Nalaglag siya sa mall. -Sino?
-Hindi pa namin alam ang buong detalye. -Mag-iikot ako.
-Ano'ng nangyari? -May aksidente.
-Patay na si Rita. -Ano?
Ano'ng "nalaglag siya sa mall"?
Nasa taas siya ng escalator.
Nasa ikaapat na palapag siya. Nalaglag siya.
Baka tumalon siya.
-Ang anak ko. -Umiinom siya ng anti-depressants.
Sabi niya, pinalitan niya.
Iyan ang nangyayari.
Kapag binago mo,
mas nagiging problema, at nagpapakamatay ang mga tao.
Hindi natin alam iyon.
-Tumalon siya... -Hindi...
Hindi natin alam.
-Hayaan muna natin. -Iniisip ko pa.
Siya ang magpoproseso.
Sige.
Uy.
Kukuha ako ng kape.
Sige.
Patay na si Rita.
Gusto mong maglakad-lakad?
Sige.
Ang mas masama pa sa pakiramdam,
baka ako ang huling taong nakausap niya.
Nasa bahay niya ako bago iyon nangyari.
Maayos naman siya.
Ibinigay niya sa akin ang tape
na ni-rekord ko noon para sa kanya.
Iyong "tape" mismo.
Masaya naman siya.
Hindi mo naman akalaing mangyayari ito.
Hindi ito...
Ako ang huling tao na nakakita sa kanya.
Iyan lang ang masasabi ko.
Masama sa pakiramdam.
Hindi patas na
dalhin mo lahat iyon pagkatapos ng lahat.
Diyos ko, kawawa naman si Josh.
Malapit ba siya sa pamilya ninyo?
Hindi, parte na rin siya ng pamilya.
Napakagulo.
Mayroon ba sa inyong may gusto ng cappuccino?
"Kape ng Sinai."
Hindi ko iinumin
dahil salungat iyan sa mga paniniwala ko.
Mga buto ito galing Israel.
-Sige. -Grabe.
Alam ninyo, maraming mas masasarap doon.
-Sige lang. -Okay.
Salamat. Alam mo,
-may horchata. -Ako rin.
Oo naman.
At puwede bang humingi ako ng ilang mga taco?
Papusa ito, hindi taco.
Paumanhin.
Lilinawin ko lang, ayaw mo ng espresso
dahil sinusuportahan nito ang estado ng Israel.
Tama ka.
Ayaw ko ng dugo sa mga kamay ko.
Ang dugo ng mga batang Hudyo?
Salamat. Ano iyon?
May 18-taong-gulang na namatay sa platoon ng pinsan ko.
Puwede bang bigyan mo rin ako? Tama na.
Trahedya iyon na kailangang ipadala ng kahit anong bansa ang kabataan nila
para mamatay sa wala.
-"Sa wala"? -Oo.
Ipinaglaban niya ang bayan.
Paano naman ang bayan ng mga Palestino?
Puwede bang...
Puwede bang lawakan mo pa ang pag-unawa mo roon?
May karapatang mabuhay ang estado ng Israel?
Buhay ito hanggang ngayon.
Isang siglo nang pinapatay ang Hudyo.
At may mga napatay na rin sila.
Nabasa mo ba ang Sabra at Shatila?
Paghihiganti iyon
sa pagpatay kay Bashir Gemayel.
Pagkatapos bombahin ni Sharon ang Beirut.
Lumang argumento na iyan.
Rosh Hashana, 1982.
Basahin mo ang Balfour Declaration...
-Pasensya. -Sige lang.
-Basahin mo... -Hindi...
Hudyo ka ba talaga?
Ano'ng kinalaman no'n?
Hindi ako dapat magulat. Tamang-tama. Binibining...
-Hindi ako binibini, ginoo. -Sige.
Ang pagiging kontra-Zionismo ay katulad ng konta-Semitismo.
Kita mo? Paninira iyan.
-Tara na. -Pinipigilan
no'n ang pagkakaroon ng
-makatwirang diskurso. -Iyan ang totoo!
Sumisigaw ka na.
Grabe! Wala sa katwiran ang mga taong iyon,
-at galit ka sa akin? -Oo.
Sa kapatid ko ang okasyong ito.
May namatay sa amin,
at nakikipagtalo ka tungkol sa Israel?
Sa 'di mo kilala? Tanga ka?
Oo, Ali, Tanga ako.
Yayakapin kita.
-Sige. -Dahil pakiramdam ko...
Okay. Nalulungkot ako para sa iyo, Josh.
Puwede na akong mabuhay sa yakap na ito.
Ibenta ang lahat at tumira kasama ka.
Sandali lang.
Baka bumiyahe ako mamayang gabi.
Kailangan kong gawin.
Dadalhin ko ang ibang abo kay Colton.
Ngayong gabi na?
Gusto mo bang sumama sa akin?
Josh.
-Iyon ay... -Malapit na tayong magsimula!
Pag-isipan mo muna.
Ayos ka lang ba?
Hi.
Lumapit kayong lahat!
Ito ay para sa paggunita ng tamis ng Shabbat.
sa linggong ito.
Pagpasahan ninyo.
Maligayang pagdating. Shabbat shalom.
Shabbat shalom.
Ang ganda nitong tingnan.
Napakagandang grupo ng mga tao.
Nais kong imbitahin ang bawat isa sa inyo,
na sandali ninyong masdan ang repleksyon
ng kandila sa inyong mga kuko.
Ang repleksyon at anino.
Sinasabi sa 'tin ng mga rabbi
na mayroong 36 na tao
na ang kabanalan ang bumubuhay sa mundo,
na tinatawag na mga Lamed-Vavnik.
Kaya kung alam ninyo ang Torah,
alam ninyong winasak ng Diyos ang mundo nang isang beses, tama?
Si Noah at ang Arko? Naaalala ninyo?
Ang 36 na taong ito ay parang insurance policy
na hindi na iyon muling mangyayari.
Nasaan ang 36 na tao?
Ilagay ninyo ang inyong kamay sa balikat
ng taong katabi ninyo, at maglapit kayo
upang lahat tayo ay konektado sa bilog na ito.
Magkakalapit na ba ang lahat?
Sige.
Sino ang 36 na iyon?
Hindi natin alam.
Kahit ang 36 na iyon, hindi nila alam.
Ano ang aral nito?
Ang aral ay ituring natin ang bawat isa
na parang isa tayo sa 36.
Sino'ng makapagsasabi?
Baka katabi mo na siya ngayon.
Kung mayroon man, ikaw iyon.
-Napakaganda nito. -Sabado ngayon ng gabi.
Katapusan na ng Shabbat.
Iiwan na natin ang mundo ng kabanalan
at papasukin ang mga araw ng linggo.
Bago natin patayin ang kandila,
habang may kaunti pang kinang ng kabanalan
na natitira sa ating araw,
iniimbitahan ko ang sinumang may biyaya
na lumapit at ibahagi ito sa lahat.
Ako muna.
Narito ang mga reynang paruparo
bilang marka ng kalagitnaan ng mahaba nilang pandarayuhan
mula Canada hanggang sa mga kagubatan ng Mexico.
Naisip ko lang ang pandemya ng kawalan ng tahanan.
Sa loob ng lungsod at...
Pitong buwan na akong hindi umiinom.
Ako si Len, huwag ninyo akong paaalisin dahil hindi ako Hudyo.
May nais lang akong malaman sa pagiging Hudyo.
Masaya akong narito ako.
Masarap ito sa pakiramdam.
At maganda ito.
Mainit ang pagtanggap at
masuwerte kayong lahat.
-Maraming salamat sa imbitasyon. -Salamat.
Mayroon pa ba?
Sige, ako naman.
-Maaari ba? -Oo naman.
Pumanaw ang matalik na kaibigan ng anak ko ngayong linggo.
At marami sa amin ay ngayon lang ito nalaman,
kaya medyo nabigla kami.
Rita Holt ang pangalan niya.
Rabbi, hindi ito ang tradisyunal na paraan sa Havdalah,
pero gusto kong mag-alay ng kaddish sa kanya.
Hindi ito ang tamang oras para sa...
Hindi ko inasahan na sobrang maapektuhan ako.
Sa pag-alaala o sa propaganda?
Inis ka pa rin sa mga Zionistang iyon?
Wala akong masabi.
Puwede kang magsindi ng kandila
sa patapon na gym, pero...
Diyos ko!
Diyos ko! Ayos ka lang ba?
Sinong nagbutas dito?
-Alisin mo ako rito. -Halika.
-Napakaganda niyon. -Salamat, Mom.
Dapat magkaroon tayo
ng palabas para sa mga mahilig magkuwento sa lugar natin.
May binubuo akong talk
base sa tatak ko na "To Shell N Back."
Isang tao lang sa palabas...
Mom, 'di natin gagawin 'yan.
Wala pa akong sinasabi sa iyo.
-Makinig ka lang. -Hindi pa kami sigurado
kung gagawin ulit namin ito, kaya...
Siyempre naman, uulitin natin.
-Ipag-audition niyo ako. -Diyos ko.
Oo na, Mom, puwede ka nang sumubok.
Ganyan nga.
-Sige. -Mahal kita.
-Ikaw rin. -Paalam, Shelly.
Masayang makita kayo.
May tinga ka pa sa ngipin.
Ayos lang, sa sasakyan ko na tatanggalin.
Siyempre naman, uulitin natin ito.
Magkakagulo kung 'di natin ito uulitin.
Nakita ko ang expired muscle relaxers ng kapatid ko
at Xanax ni Moppa.
-Ayos iyan. -Heto.
Akin na. Mahuhulog lang ito riyan.
Nagustuhan ko ang isinulat natin kanina.
Talaga? Hindi ko alam.
Mas nagustuhan ko ang gawa mo kaysa sa akin.
Gusto ko ang tunog natin.
Pero ang totoo,
Gusto ko lang na nakikita kita.
Maraming puwedeng makita, Ali Pfefferman.
Iyan ang pangalan ko.
Nakikita ko ang lahat sa iyo, Ali Pfefferman.
Pinaamin mo ako at pinangalanan mo iyon.
-Pinangalanan mo tayo. -Magpahinga ka lang.
Mamaya natin pag-usapan.
Ang totoo, natatakot ako sa mga nararamdaman ko.
Natatakot ako.
Mahal kita.
Mapanlikhang Superbisor Jessica Ignacio aman ko.